Het kabinet heeft na twee dagen debatteren nog altijd niet besloten met welke oppositiepartijen het tot meerderheden wil komen. Die onduidelijkheid leidt tot frustratie bij coalitiepartners en tot zichtbare interventies van oppositieleider Geert Wilders, die elke vorm van interne kritiek op premier Jetten aangrijpt om het vuurtje verder op te stoken.
Tijdens de debatdagen in de Tweede Kamer bleef de centrale vraag onbeantwoord: kiest het kabinet voor samenwerking met linkse oppositiepartijen of zoekt het juist steun aan de rechterzijde van het politieke spectrum? Verschillende ministers uitten in de wandelgangen en tijdens de beraadslagingen hun onvrede over de koers van premier Jetten. Zij vinden dat hij te lang aarzelt en te weinig richting geeft aan de formatie. Die kritiek blijft niet binnenskamers. Zodra er signalen naar buiten sijpelen dat ministers klagen over het leiderschap van de premier, grijpt Wilders die momenten aan om de verdeeldheid binnen het kabinet te benadrukken.
De oppositieleider heeft er belang bij om het beeld te versterken dat het kabinet stuurloos is. Door telkens te wijzen op de klachten van ministers over premier Jetten, zaait hij twijfel over de daadkracht van de regering. Dat verzwakt de positie van het kabinet in de onderhandelingen met potentiële oppositiepartners. Tegelijkertijd plaatst het de premier in een lastig parket: hij moet zowel de eenheid binnen zijn ploeg bewaren als duidelijkheid scheppen over de te volgen strategie.
De afgelopen twee dagen zijn gebruikt voor uitgebreide debatten, maar een concreet antwoord op de vraag welke oppositiepartijen nodig zijn voor meerderheden is uitgebleven. Dat betekent dat het kabinet nog altijd geen keuze heeft gemaakt tussen links en rechts. De strategie achter die terughoudendheid is niet duidelijk. Mogelijk wil het kabinet eerst de interne meningsverschillen oplossen voordat het een richting kiest. Maar juist door die interne verdeeldheid naar buiten te laten sijpelen, wordt de onderhandelingspositie zwakker.
Wilders heeft in het verleden vaker laten zien dat hij behendig inspeelt op onrust binnen de coalitie. Zodra er ergens een scheurtje zichtbaar wordt, vergroot hij dat uit. De klachten van ministers over premier Jetten bieden hem daarvoor nu een dankbaar aanknopingspunt. Door die klachten breed uit te meten, hoopt hij het vertrouwen in de premier verder te ondermijnen en het kabinet in verlegenheid te brengen.
Voor het kabinet is het van groot belang om snel duidelijkheid te verschaffen over de te volgen koers. Zolang die duidelijkheid ontbreekt, blijft het kwetsbaar voor aanvallen van buitenaf. De komende dagen zal moeten blijken of premier Jetten erin slaagt de eenheid te herstellen en een keuze te maken met welke oppositiepartijen hij meerderheden wil zoeken. Gebeurt dat niet, dan zal Wilders ongetwijfeld opnieuw proberen het vuurtje verder aan te wakkeren.