De Raad van State heeft een vernietigend oordeel uitgesproken over het kabinetsplan om via box 3 een nieuwe vermogenswinstbelasting in te voeren. De adviseur van het kabinet raadt aan het plan niet door te zetten zoals gepland, omdat het te snel gaat en onvoldoende zorgvuldig wordt voorbereid. Volgens de Raad lijdt ook de uitvoering eronder, met gevolgen voor de Belastingdienst en voor banken.
De kritiek richt zich volgens de Raad van State niet op de inhoud van de plannen, maar op de manier waarop het kabinet ze wil invoeren. De Raad verwijst naar een uitvoeringstoets van de Belastingdienst die nog niet openbaar is gemaakt. Uit die toets zou blijken dat invoering per 2028 niet haalbaar is. Het kabinet is niet verplicht het advies op te volgen. Wil het toch doorgaan, dan adviseert de Raad om de invoering niet eerder dan 2030 te laten plaatsvinden. Minister Heinen van Financiën streefde tot nu toe naar 2028. De Raad wil dat het kabinet komt met een gedegen wetsvoorstel, en niet met een haastig traject.
Box 3 is de afgelopen tijd een hoofdpijndossier van de politiek in Den Haag geworden. Vrijwel alle politieke partijen willen iets veranderen aan de manier waarop vermogenden worden belast. Nu wordt elk jaar belasting geheven over een fictief rendement. In het nieuwe systeem zouden vermogenden pas belasting betalen over hun spaargeld, huis of beleggingen wanneer zij die daadwerkelijk verkopen of er inkomsten uit halen. Dat verschil tussen het huidige systeem en het voorgestelde systeem is de kern van de discussie.
Het nieuwe stelsel kost de overheid de eerste jaren echter vele miljarden euro's. Over de dekking van dat gat bestaat in de politiek al lange tijd discussie, en ook nu is nog geen overeenstemming bereikt. Daarnaast hebben banken aangegeven weinig tijd te hebben om hun IT-systemen aan te passen. De VVD wilde de verandering juist snel doorvoeren, wat de spanning tussen snelheid en zorgvuldigheid verder vergroot.
Of het minderheidskabinet de plannen doorzet, moet in de komende dagen duidelijk worden, wanneer de onderhandelingen over het belastingplan plaatsvinden. Het advies van de Raad van State zet dat overleg verder onder druk. Hoe het kabinet op de kritiek reageert, was op het moment van publicatie nog niet bekend.
2