In Zweden kunnen kiezers vandaag naar de stembus om een nieuwe regering te kiezen. De strijd gaat tussen het rechtse blok onder leiding van premier Ulf Kristersson en het linkse blok van oud-premier Magdalena Andersson. Recente peilingen duiden op een nek-aan-nekrace. In een peiling van het Zweedse persbureau Ekot van afgelopen vrijdag stond het linkse blok op 50,8 procent en het rechtse blok op 47,6 procent.
Het rechtse blok bestaat uit Kristerssons centrumrechtse partij Moderaterna, de christendemocraten en de liberalen. Deze minderheidsregering kreeg de afgelopen vier jaar gedoogsteun van de radicaalrechtse partij Zweden Democraten. Die partij won de vorige verkiezingen, maar vier jaar geleden was het voor de Zweedse politiek nog een brug te ver om te regeren met een anti-immigratiepartij met extreemrechtse wortels. Een aantal partijoprichters heeft een neo-Nazi-verleden. Inmiddels is de partij een belangrijke steunpilaar voor centrumrechts geworden. Kristersson heeft beloofd dat de Zweden Democraten na deze verkiezingen wel deel mogen uitmaken van de coalitie als hij wint.
Die belofte leek aanvankelijk een negatief effect te hebben: Kristerssons partij zakte in de peilingen. Een maand geleden leek links te gaan winnen, maar die voorsprong is inmiddels flink geslonken. Op links strijdt oud-premier Magdalena Andersson van de centrumlinkse sociaaldemocraten. Haar partij is sinds de Tweede Wereldoorlog meestal aan de macht geweest. Andersson was premier van 2021 tot ze bij de verkiezingen van 2022 haar zetel verloor. De vraag is of en met wie haar partij een meerderheid kan vormen.
De twee grote blokken in de Zweedse politiek bestaan beide uit vier partijen. Partijen hebben minimaal 4 procent van de stemmen nodig om een zetel in het parlement te bemachtigen. Anderssons sociaaldemocraten, de Groenen, de Linkse Partij en de Centrumpartij zijn het in grote lijnen eens over hogere sociale uitkeringen en overheidsuitgaven, maar verschillen bijvoorbeeld over immigratie. Anderssons partij wil meer restricties dan de andere partijen in het linkse blok. Daarnaast wil de Centrumpartij een regering met de Linkse Partij niet steunen.
De Zweden Democraten werden in 2022 de grootste partij met een campagne die focuste op misdaad en immigratie. Sindsdien heeft het rechtse kabinet strenge regels ingevoerd: de jaarlijkse migratie werd teruggebracht van 117.000 mensen in 2016 naar 12.000 vorig jaar. Dit jaar is het verkiezingsthema minder eenduidig. Uit een peiling van de publieke omroep SVT blijkt dat Zweedse kiezers zich vooral zorgen maken over de gezondheidszorg, onderwijs, recht en orde, ouderenzorg en het milieu.
De eerste voorlopige resultaten van de parlementsverkiezingen worden rond 21.00 uur vanavond bekendgemaakt, meldt de Zweedse kiescommissie. De uitslag kan bepalend zijn voor de politieke koers van het land, dat de afgelopen jaren een strenger migratiebeleid heeft gevoerd. De verwachting is dat de formatie na de verkiezingen complex wordt, gezien de verdeeldheid binnen beide blokken.