Servië heeft bij de bestrijding van een enorme natuurbrand hulp ingeroepen van Rusland, terwijl ook de Europese Unie assistentie had aangeboden. Een Russisch blusvliegtuig van het type Iljoesjin-76 voerde woensdag meerdere vluchten uit boven het getroffen natuurgebied Deliblatska pescara, ongeveer vijftig kilometer ten oosten van de hoofdstad Belgrado. Het toestel landde eerder in de zuidelijke stad Nis en kan in één keer 42.000 liter water boven het vuur uitstorten.

De brand in het natuurgebied, dat geldt als het grootste zandgebied van Europa, woedt inmiddels een maand. Ongeveer 3.500 hectare is getroffen, omgerekend bijna 5.000 voetbalvelden. Door de aanhoudende droogte, temperaturen boven de veertig graden en harde wind slaagt Servië er niet in de brand onder controle te krijgen. In het steppe-achtige gebied groeien tussen de duinen struiken en bossen, waarvan een deel nu in vlammen staat.

De keuze voor Russische hulp is opmerkelijk, omdat Servië kandidaat-lid is van de Europese Unie en al meedraait in het systeem waarin lidstaten elkaar bijstaan bij natuurbranden. Belgrado stuurde in juli nog een helikopter en een brandweerteam naar Spanje om daar te helpen blussen. Brussel had ook voor deze brand hulp aangeboden en verzorgt via satellietbeelden informatie vanuit de ruimte. Minister van Binnenlandse Zaken Ivica Dacic verklaarde de keuze voor Rusland door te wijzen op de capaciteit: de EU beschikt niet over blusvliegtuigen met zo'n grote lading.

De samenwerking met Moskou is echter moeilijk los te zien van de politieke balanceeract die Servië al jaren opvoert. Het land zegt dat toetreding tot de EU prioriteit heeft, maar onderhoudt tegelijkertijd warme banden met Rusland. Servië weigert mee te doen aan de sancties tegen Rusland die zijn ingesteld na de invasie van Oekraïne in 2022. Dat is Brussel een doorn in het oog en vormt een van de grootste struikelblokken op weg naar het EU-lidmaatschap.

Mogelijk speelt een recent bezoek van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan zijn Servische ambtgenoot Aleksandar Vucic een rol. Dat bezoek, twee weken geleden, was het eerste sinds het uitbreken van de oorlog. De beelden van de twee presidenten die elkaar omhelsden, konden op instemming rekenen in Brussel, maar vielen vermoedelijk niet goed in Moskou. Het accepteren van de Russische blushulp kan worden gezien als een poging de verhoudingen weer in balans te brengen.

Het Russische vliegtuig had speciale toestemming nodig om over EU-grondgebied naar Servië te vliegen, omdat het luchtruim boven de EU gesloten is voor Russische vliegtuigen op grond van de sancties. Bulgarije, dat sinds april een pro-Russische regering heeft, verleende de ontheffing. Sofia kreeg een verzoek van zowel Belgrado als Moskou en voert voor de goedkeuring humanitaire gronden aan. Die kunnen inderdaad een geldige reden zijn voor een uitzondering, mede omdat de brand niet ver van de Bulgaarse grens woedt.

Het Bulgaarse ministerie van Transport zegt dat internationale samenwerking om de ramp te bedwingen extra belangrijk is, omdat de branden zich blijven verspreiden in het grensgebied en ook land aan de Bulgaarse kant bedreigen. De toestemming komt vier maanden nadat Bulgarije een premier koos die een rationele relatie met Rusland en het openen van de dialoog bepleit.

Een deel van de Bulgaarse oppositie reageert boos op het besluit. Een journalist merkte op dat het toestel op weg naar Servië over meerdere Bulgaarse militaire bases is gevlogen. Parlementslid Atanas Atanasov van de pro-Europese partij PP-DB eist opheldering van de regering. Hij zei bij tv-zender Nova dat Servië een openlijke bondgenoot van Rusland is en dat het vliegtuig gebruikt kan zijn voor het verzamelen van inlichtingen. Volgens hem is het oorlog en kunnen provocaties niet worden uitgesloten.