De eerste groep uitgewezen migranten uit de Verenigde Staten is donderdag aangekomen in Liberia. Het gaat om twintig mensen, de eersten van in totaal 1.200 migranten die onder een omstreden deal tussen Washington en Monrovia naar het West-Afrikaanse land worden overgebracht. De aankomst markeert de start van een van de grootste zogeheten derde-landendeals die de Amerikaanse regering tot nu toe heeft gesloten.
De deal met Liberia is opmerkelijk, omdat het land geen directe historische of juridische band heeft met de meeste uitgewezenen. Bij een derde-landendeal worden migranten die in de VS verblijven, overgebracht naar een land dat niet hun land van herkomst is. De Amerikaanse regering onder leiding van president Donald Trump heeft dergelijke afspraken de afgelopen periode met meerdere landen gesloten, maar de overeenkomst met Liberia is qua omvang een van de grootste.
De eerste vlucht met uitgewezenen landde op de luchthaven van de hoofdstad Monrovia. Over de identiteit van de twintig passagiers is weinig naar buiten gebracht. Ook is niet duidelijk hoe lang zij in de VS hebben verbleven of om welke reden zij zijn uitgewezen. De Liberiaanse autoriteiten hebben bevestigd dat zij de groep hebben opgevangen en dat de opvang volgens afspraak verloopt.
De deal stuit op groeiende kritiek, zowel in de VS als internationaal. Mensenrechtenorganisaties wijzen erop dat Liberia onvoldoende is toegerust om grote groepen terugkerende migranten op te vangen. Het land behoort tot de armste van West-Afrika en kampt met hoge werkloosheid en beperkte sociale voorzieningen. Critici vragen zich af of de uitgewezenen in Liberia überhaupt een bestaan kunnen opbouwen, zeker wanneer zij geen familie of netwerk in het land hebben.
Voorstanders van het Amerikaanse beleid stellen dat de deal nodig is om de immigratiehandhaving te verscherpen. Zij wijzen erop dat Liberia, net als andere landen in de regio, akkoord is gegaan met de opvang en dat het gaat om mensen die geen recht hebben om in de VS te blijven. De Amerikaanse regering heeft de afspraak met Liberia gepresenteerd als een voorbeeld van succesvolle samenwerking op het gebied van migratie.
De komst van de eerste groep is volgens waarnemers een test voor de Liberiaanse autoriteiten. Het land heeft toegezegd de uitgewezenen te zullen registreren en ondersteunen, maar het is nog onduidelijk hoe die ondersteuning er concreet uitziet. De komende weken moeten meer vluchten volgen, met in totaal 1.200 mensen. Dat aantal legt een aanzienlijke druk op de toch al kwetsbare samenleving in Liberia.
De Amerikaanse regering heeft de afgelopen jaren meerdere vergelijkbare deals gesloten met landen in Afrika en daarbuiten. Zo werden eerder al uitgewezenen overgebracht naar landen als Ghana en Rwanda. De deal met Liberia valt op door het grote aantal mensen dat wordt overgebracht en door de beperkte capaciteit van het ontvangende land. De komende maanden zal moeten blijken of Liberia de opvang aankan en of de uitgewezenen daadwerkelijk een nieuw bestaan kunnen opbouwen.
De ontwikkelingen rond de deal worden op de voet gevolgd door internationale organisaties en mensenrechtenwaakhonden. Zij hebben gevraagd om meer transparantie over de voorwaarden van de overeenkomst en over de wijze waarop uitgewezenen in Liberia worden opgevangen. De Liberiaanse regering heeft gezegd dat zij zich aan de afspraken zal houden, maar heeft nog geen details gegeven over de opvangstructuur of de financiering daarvan.