De Nederlandse defensie-industrie verkeert in roerig vaarwater. Aan de ene kant is er een wispelturige bondgenoot in het westen, aan de andere kant dreiging uit het oosten. In de relatie met de Verenigde Staten lijkt «wederzijdse afhankelijkheid» het toverwoord te zijn geworden, maar de vraag is of die verhouding niet neerkomt op de muis en de olifant.
De Nederlandse luchtmacht is voor een groot deel afhankelijk van Amerikaanse toestellen en onderdelen. Zonder zaken doen met de VS zou de luchtmacht stil komen te staan, zo klinkt het in de sector. Die afhankelijkheid maakt de positie van Nederland kwetsbaar op het moment dat Washington onvoorspelbaar beleid voert. De defensie-industrie zoekt daarom naar een nieuwe balans: samenwerken waar het moet, maar ook kijken waar Europese alternatieven mogelijk zijn.
De Russische dreiging zorgt voor extra urgentie. De oorlog in Oekraïne heeft laten zien hoe snel het luchtruim van NAVO-landen betrokken kan raken bij incidenten. De afgelopen maanden deden zich vaker zulke voorvallen voor in Polen en de Baltische staten. Litouwen beschuldigde Rusland ervan Oekraïense drones soms opzettelijk naar het Baltische luchtruim te leiden. NAVO-gevechtsvliegtuigen haalden in september een drone boven Litouws grondgebied neer.
In Polen onderzoekt het leger een mogelijke schending van het luchtruim door een onbekend object. Een zoek- en reddingsteam zocht ten zuiden van Lublin naar de mogelijke inslagplaats. Tot nu toe is de schending niet bevestigd. Rond 02.00 uur kwamen meldingen binnen over een vliegend object dat geluid maakte. «Er was geen knal of explosie te horen, alleen het geluid van een luid, onbekend object dat voorbij vloog», zei een politiewoordvoerder. Het leger onderzoekt ook of het radarsignaal het gevolg is van een meteorologisch fenomeen.
In Litouwen ging vanochtend het luchtalarm af vanwege een ongeïdentificeerd vliegend object. Inwoners in delen van het land werden opgeroepen naar schuilplaatsen te gaan. NAVO-gevechtsvliegtuigen rukten uit en de luchthaven van Kaunas werd gesloten. Na ongeveer een uur werd het alarm opgeheven. In buurland Letland gold in gebieden die grenzen aan Litouwen een beperkt luchtalarm.
De incidenten onderstrepen waarom de Nederlandse defensie-industrie niet alleen naar de Verenigde Staten kan kijken. De roep om Europese samenwerking en eigen productiecapaciteit wordt sterker, maar die omslag kost tijd en geld. Voorlopig blijft de Nederlandse luchtmacht voor een belangrijk deel leunen op Amerikaanse technologie. De zoektocht naar een nieuwe balans is daarmee vooral een kwestie van voorzichtig manoeuvreren tussen afhankelijkheid en weerbaarheid.
3