Het kabinet trekt in totaal 18 miljard euro uit voor het onderhoud en de vernieuwing van verouderde bruggen, wegen, sluizen en andere infrastructuur. Dat hebben minister Karremans en staatssecretaris Bertram bekendgemaakt. Een groot deel van dat bedrag wordt weggehaald bij geplande projecten, die daardoor worden uitgesteld of geschrapt. In totaal worden 175 wegen, sluizen, bruggen, viaducten en tunnels vernieuwd of onderhouden. Veel daarvan zijn aangelegd in de jaren vijftig, zestig en zeventig, en op veel plekken hebben staal en beton hun beste tijd gehad.
De gevolgen zijn direct merkbaar in verschillende regio's. De verbreding van het sluiscomplex Kornwerderzand in Friesland gaat niet door, en ook de bereikbaarheid van Ameland wordt voorlopig niet aangepakt. Waarnemend burgemeester Tytsy Willemsma van Ameland noemt dat «buitengewoon teleurstellend». Volgens haar wordt al ruim tien jaar aangetoond dat de veerverbinding niet duurzaam is. In 2008 drong het Rijk zelf nog aan op de verbreding van de sluis bij Kornwerderzand, maar ook dat project is nu van de baan. Sijbrand de Vries, directeur van De Vries Scheepsbouw, bouwt superjachten en wacht al jaren op een bredere sluis. Hij spreekt van «een hard gelag» en wijst erop dat dit dossier al heel lang op tafel ligt.
Ook in andere provincies klinkt teleurstelling. In Brabant is het verbeteren van de N65 tussen Den Bosch en Tilburg op de lange baan geschoven. Gedeputeerde Stijn Smeulders zegt tegen persbureau ANP dat het al de zesde keer in amper drie jaar is. Er was 81 miljoen euro gereserveerd voor de N65, die hij omschrijft als «een belangrijke verkeersader in het hart van onze provincie». De provincies Zeeland en Zuid-Holland en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag zeggen dat ze «hadden gehoopt op meer toekomstvisie» bij het kabinet. Ze wilden meer investeringen in de verbreding van snelwegen en openbaar vervoer. In een gezamenlijke verklaring stellen ze dat het kabinet projecten uitsluitend beoordeelt binnen de beperkt beschikbaar gestelde financiële middelen.
In Friesland gaat ook de vervanging van de HRMK-spoorbrug bij Leeuwarden voorlopig niet door. Gedeputeerde Matthijs de Vries (ChristenUnie) noemt dat tegenover ANP «erg pijnlijk» voor de provincie. In Amsterdam wordt een deel van het langlopende Zuidasdok-project uitgesteld. Het gaat onder meer om de gedeeltelijke ondertunneling van de snelweg A10 bij de Zuidas. Voor het noordelijke stuk van het project is vooralsnog geen geld. Het kabinet benadrukt bij alle projecten die nu niet worden uitgevoerd dat ze «niet uit beeld» zijn. Na het herfstreces debatteert de Tweede Kamer over de plannen.
De investering in onderhoud gaat dus ten koste van nieuwe infrastructuur. Gemeenten hebben begrip voor de noodzaak van achterstallig onderhoud, maar blijven structurele investeringen nodig vinden. Critici wijzen erop dat het uitstellen van projecten op termijn nieuwe problemen kan opleveren, bijvoorbeeld voor de bereikbaarheid van regio's en de aanpak van droogte. De komende maanden moet blijken of het kabinet met een aanvullende visie komt of dat de uitgestelde projecten voorlopig op de plank blijven liggen.
3