De Europese Commissie gaat onderzoeken of onvoldoende doet tegen nepadvertenties en phishing. Het is het nieuwste dossier van de Nederlandse topambtenaar Rita Wezenbeek, die namens Europa toezicht houdt op grote techbedrijven. Volgens de Commissie wordt 66 procent van alle online hotelreserveringen in Europa via gedaan, wat het belang van het onderzoek vergroot.
Wezenbeek werkt met een team van ongeveer 350 mensen uit verschillende landen aan de handhaving van Europese wetgeving. Onder haar leiding legde de Commissie eerder boetes op: 200 miljoen euro aan Meta, 550 miljoen euro aan AliExpress en twee boetes aan Google van samen 890 miljoen euro. Die boetes zijn opgelegd wegens overtreding van de Digital Markets Act, die de macht van grote techbedrijven moet beperken en eerlijke concurrentie moet bevorderen, en de Digital Services Act, die gebruikers beschermt tegen terrorismeverheerlijking, haatzaaiing en desinformatie.
Over zegt Wezenbeek: « We verdenken het bedrijf ervan dat ze onvoldoende maatregelen nemen om online oplichting en fraude te adresseren. » De Europese wetten verplichten online platforms om dergelijke illegale inhoud te bestrijden. Eerder berichtte Nieuwsuur dat het aantal vakantiegangers dat wordt opgelicht bij het boeken van een accommodatie via sterk is toegenomen. Vooral phishing lijkt een groot probleem op de boekingssite. laat weten volledig mee te werken met de Europese Commissie.
Wezenbeek legt uit hoe het onderzoek verloopt. De Commissie vraagt meer informatie op over hoe bepaalde processen bij werken en test vervolgens of de uitleg klopt. « Daarvoor creëren we nep-accounts, bijvoorbeeld een frauduleus account, en dan kijken we hoe snel zo'n account wordt verwijderd. »
Het team van Wezenbeek heeft ook andere dossiers, van mogelijke verkiezingsbeïnvloeding in Roemenië tot verslavende algoritmes op Instagram en TikTok. Veel zaken lopen nog, maar de wetgeving leidt al tot concrete resultaten. Zo moet een gebruiker het algoritme kunnen uitzetten. Nederland loopt hierin voorop, dankzij een zaak die Bits of Freedom aanspande. Het team stelde voorlopig vast dat de algoritmes van Facebook en Instagram verslavend zijn en dat Meta het ontwerp van beide apps moet aanpassen. Wezenbeek erkent dat verslaving deel uitmaakt van het verdienmodel, maar meent dat dit niet bepalend mag zijn: « Als dat zo is, dan moeten ze het desondanks aanpassen. Er zijn een heleboel activiteiten die wij maatschappelijk niet goedkeuren, die verdienmodellen zijn. »
Bij overtredingen kan de Commissie een boete opleggen van maximaal 6 procent van de wereldomzet van een bedrijf. Gezien de jaarcijfers van techbedrijven is het volgens hoogleraar informatierecht Joris van Hoboken van de Universiteit van Amsterdam de vraag of die boetes voldoende afschrikken. « Over het algemeen zijn die boetes niet snel hoog genoeg om echt afschrikwekkend te zijn. » In de praktijk vallen de boetes bovendien nog altijd lager uit. Wezenbeek wijst op een extra middel: onder de DSA kan de Commissie periodieke dwangsommen opleggen totdat een platform alsnog voldoet.
De handhaving stuit op verzet in de Verenigde Staten. President Trump liet na de boete aan Google van bijna 900 miljoen euro weten dat de Europese Unie « een zeer hoge prijs [zal] betalen voor dit illegale en uiterst onethische gedrag » en dat er « zo snel mogelijk aanzienlijke importheffingen tegen de EU zullen worden ingesteld ». Wezenbeek laat zich daar niet direct door afschrikken. « Wij hebben recht op onze eigen regels in Europa. Dit is deel van de geopolitieke discussie die ook over andere onderwerpen gaat. » Zij wijst erop dat Europese gebruikers vaak een groter aandeel hebben in de omzet van die platforms dan gebruikers in de Verenigde Staten.
2