Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) heeft signalen ontvangen dat het grote lek in de programmeertaal PHP inmiddels daadwerkelijk wordt misbruikt. Dat meldt de instantie. Eerder liet het NCSC weten nog geen aanwijzingen te hebben dat kwaadwillenden met succes misbruik maakten van de kwetsbaarheden.
«We zien pogingen om de kwetsbaarheden te misbruiken en we krijgen de eerste signalen binnen dat dat met succes gebeurt», aldus een woordvoerder van het NCSC. De organisatie doet onderzoek naar de signalen, maar dat kan nog maanden duren. Wat de meldingen precies inhouden, wil het centrum niet zeggen. Wel zegt het NCSC contact te hebben met organisaties in binnen- en buitenland, en via die weg de eerste signalen van misbruik binnen te krijgen.
Het NCSC adviseert bedrijven en beheerders om systemen zo snel mogelijk te updaten. Pogingen om het lek te misbruiken gaan al sinds gisteren rond. Veel websites zijn inmiddels beschermd. Uit onderzoek blijkt dat zeker 113.000 Nederlandse websites aantoonbaar een nieuwere versie van PHP hebben geïnstalleerd en daardoor niet meer kwetsbaar zijn voor het lek. Circa 145.000 Nederlandse websites zijn mogelijk nog wel kwetsbaar. Dat is op afstand niet met zekerheid vast te stellen: het gaat om sites met een oude PHP-versie, die via een andere weg toch beschermd kunnen zijn.
Het lek in PHP, de programmeertaal waarmee veel websites zijn gebouwd, leidde gisteren tot flinke problemen. De website van RTL Nieuws ging offline, net als een aantal overheidssites. Ook gemeenten die het vergadersysteem Notubiz gebruiken konden niet inloggen, evenals boekhouders die met software van Exact werken. Die maatregelen werden uit voorzorg genomen om te voorkomen dat hackers het lek zouden misbruiken. Op dat moment waren er nog geen patches beschikbaar, de digitale pleisters waarmee serverbeheerders hun systemen kunnen beschermen.
Iets voor 16.00 uur kwam de oplossing beschikbaar. Daarna kwamen veel websites in de loop van de middag en avond weer online. Voor een deel van de websites geldt echter nog steeds een risico. Vooral bij het midden- en kleinbedrijf blijven updates vaak liggen. Bijna één op de twaalf websites van Nederlandse mkb-bedrijven draait op een PHP-versie waarvoor geen officiële updates meer verschijnen. Dat maakt die sites extra kwetsbaar, juist nu criminelen actief op zoek zijn naar systemen die nog niet zijn bijgewerkt.
Het NCSC benadrukt dat het updaten van systemen de belangrijkste bescherming biedt. Organisaties die dat nog niet hebben gedaan, wordt aangeraden dat alsnog zo snel mogelijk te doen. Het onderzoek naar de aard en omvang van het misbruik loopt door.
3