JA21, SGP en BBB trekken vanaf nu gezamenlijk op in de onderhandelingen met het minderheidskabinet over het belastingplan. Volgens JA21-leider Eerdmans is het vanaf nu «samen uit, samen thuis». In een brief aan het kabinet bieden de drie partijen steun aan voor het belastingplan en alle andere begrotingen, maar alleen als er grote aanpassingen komen op de plannen van D66, VVD en CDA. Volgens De Telegraaf gaat het om een ‘totaaldeal’ waarmee de drie partijen de begrotingen en het belastingplan van een meerderheid willen voorzien.
De partijen willen onder meer dat de belastingverzwaring om aan de NAVO-norm te voldoen, door het CDA de vrijheidsbijdrage genoemd, van tafel gaat. In plaats daarvan pleiten zij voor een flinke lastenverlichting. Daarnaast vragen zij forse aanpassingen aan de stikstofplannen, zoals BBB al eerder deed, meer maatregelen op het gebied van asiel, waar JA21 steeds voor pleit, en de eisen van de SGP op medisch-ethische kwesties, waaronder draagmoederschap en abortusbeleid. Die eisen zijn nu gezamenlijk geworden. Ook op dit punt vraagt de combinatie van partijen om beweging.
De samenwerking en de inhoud van het pakket zetten de coalitie verder onder druk. Die is intern al verdeeld: D66 en CDA hebben een voorkeur voor samenwerking met links, de VVD voor samenwerking met rechtse partijen. Het kabinet zegt steeds een breed draagvlak in de Tweede Kamer, met honderd zetels, na te willen streven. Oppositiepartijen stellen dat dit niet haalbaar is en dat het kabinet een keuze moet maken. Het pakket van de drie partijen bevat bovendien eisen die Pro en Volt niet zullen steunen, waardoor brede steun steeds moeilijker wordt.
Maandag had premier Jetten partijen nog opgeroepen het belastingplan vooral op de inhoud te beoordelen en er geen andere zaken aan te verbinden. De brief van SGP, JA21 en BBB doet dat juist wel. De partijen uiten daarin hun zorgen over de plannen van het kabinet en stellen dat «Nederland draait op mensen die werken, ondernemen en zorgen voor hun gezin». Mensen verdienen volgens hen een overheid die ervoor zorgt dat werken en ondernemen loont en dat verantwoordelijkheid nemen niet wordt gestraft. Dat is het uitgangspunt waarmee de partijen hun eisen onderbouwen.
De voorgestelde lastenverlichtingen van de drie partijen bestaan uit vier onderdelen: het schrappen van de vrijheidsbijdrage, het aanpakken van de belastingkloof tussen eenverdieners en tweeverdieners, het verhogen van de mkb-winstvrijstelling om ondernemers te ontlasten, en het schrappen van de btw-verhoging op sierteelt. Met name die laatste maatregel raakt de tuinbouwsector, die door de verhoging zou worden geraakt.
Het voorstel laat zien hoe de drie partijen de komende onderhandelingen willen inrichten: als één blok, met één reeks eisen. Of het kabinet daarop ingaat, is op het moment van schrijven nog onduidelijk. De onderhandelingen over het belastingplan en de andere begrotingen moeten de komende tijd uitwijzen welke eisen worden overgenomen en welke niet.
3