Binnen de coalitie neemt de kritiek op minister Eelco Heinen van Financiën toe. Bij D66 en het CDA klinkt achter de schermen dat hij te solistisch te werk gaat en vooruitloopt op afspraken die er nog niet zijn. Na een overleg met de ChristenUnie over steun voor het Belastingplan zorgde de VVD-minister opnieuw voor irritatie bij zijn coalitiegenoten.
Heinen suggereerde dat hij een oplossing heeft voor de aanpassingen aan box 3, die de staatskas de komende jaren vele miljarden gaan kosten. «Ik denk dat ik een puzzel heb gelegd die op breed draagvlak kan gaan rekenen», zei hij. Navraag bij de andere coalitiepartijen wijst er echter op dat het zover nog niet is. Er is volgens die partijen geen sprake van een deal binnen de coalitie en er ligt geen dekkingsvoorstel. «Hier spreekt hij niet namens het hele kabinet», is te horen. Het uitgangspunt is dat een minister altijd namens het hele kabinet spreekt, de zogenoemde eenheid van kabinetsbeleid.
ChristenUnie-leider Mirjam Bikker, die kort na Heinen naar buiten kwam, zei dat haar in elk geval geen dekking is voorgelegd. Zij kan volgens eigen zeggen daardoor niet zomaar steun toezeggen. Zij maakt zich zorgen dat het probleem nog altijd niet is opgelost.
Opvallend is dat Heinen eerder deze week op eigen houtje een gesprek voerde met Gidi Markuszower, fractieleider van de ex-PVV'ers met zeven zetels in de Tweede Kamer. Andere coalitiepartijen en kabinetsleden waren daarvan niet op de hoogte. Markuszower is volgens het verslag niet door het kabinet uitgenodigd voor begrotingsgesprekken, maar was toch op het ministerie van Financiën om te praten over mogelijke steun voor het Belastingplan. Na afloop was hij enthousiast. «Ik heb een goed gesprek gehad met de minister van Financiën en ik hoop dat het leidt tot een pakket dat beter is», zei hij. Hij zegt weinig eisen te stellen, maar vindt steun aan het Belastingplan belangrijk omdat hij anders vreest voor verkiezingen. «Niemand zit te wachten op Jesse Klaver als premier», aldus Markuszower.
Heinen vindt het niet vreemd dat hij zelfstandig met Markuszower sprak. Dat is volgens hem nodig in de zoektocht naar zoveel mogelijk steun. «Laten we nou met iedereen in het parlement open spreken. Kijken of we wensen kunnen inpassen en zo werken aan een breed draagvlak.»
De kritiek is niet nieuw. Eind augustus wankelde het kabinet er al even door. Heinen had die maand met de financieel woordvoerders van meerdere oppositiepartijen gesproken over steun voor de begroting en het Belastingplan, los van de gesprekken die de kabinetstop tegelijkertijd met de fractieleiders voerde. Heinen kwam toen naar buiten met de mededeling dat «de puzzel» met de oppositie gelegd was. Volgens D66 en het CDA was dat nog helemaal niet het geval; er was geen sprake van een akkoord.
Ook begin oktober moest Heinen toegeven dat zijn eerste plan voor de dekking van het box 3-gat te veel terechtkwam bij relatief kleine spaarders. Dat had hij vanuit zijn focus op een oplossing onderschat, zei hij in de Tweede Kamer. Bij meerdere oppositiepartijen die nu met hem om tafel zitten, is te horen dat de minister zich «weinig constructief» opstelt, «onbuigzaam» is als het over hun voorstellen gaat en in zijn «eigen financiële werkelijkheid leeft».
De tijd dringt. CDA-leider Henri Bontenbal wil snel duidelijkheid over de uitkomst van de onderhandelingen. «Wat ik heel belangrijk vind is dat we er deze week uitkomen. Het duurt mij veel te lang, ik had in de zomer al een deal willen hebben.» Pro-leider Jesse Klaver voert de druk op. «Voor je het weet moet je terug naar de kiezer en dat wil ik voorkomen», zei hij.
7