De Europese Rekenkamer (ERK) maakt zich ernstig zorgen over de snel groeiende schuldenlast van de Europese Unie. De EU-schuld is de afgelopen jaren opgelopen tot 740 miljard euro en zal in 2027 naar verwachting de grens van 1 biljoen euro overschrijden. Dat staat in het jaarverslag van de Rekenkamer, dat woensdag is gepubliceerd.
De stijging komt vooral door de steun aan Oekraïne, de gestegen rente, de uitgaven aan defensie en het coronaherstelfonds. Dat fonds werd in 2020 opgericht om de economische crisis als gevolg van de coronapandemie te bestrijden. Uit dat fonds moet nog ruim 112 miljard euro aan herstelbetalingen worden uitgekeerd.
De Rekenkamer waarschuwt dat de EU van plan is een deel van de meerjarenbegroting voor 2028-2034 op dezelfde manier vorm te geven als het coronaherstelfonds. Dat betekent dat landen niet achteraf worden vergoed, maar vooraf geld krijgen als ze hun plannen indienen. In die plannen moeten ze aangeven hoe ze de EU-doelen willen behalen.
Volgens de Rekenkamer kleven daar grote risico's aan. In het coronaherstelfonds mochten EU-landen hun plannen versoepelen of beperken zonder overtuigende redenen en bewijzen. Daardoor konden landen EU-geld ontvangen voor minder resultaten dan vooraf beloofd. De Rekenkamer noemt het systeem van vooraf plannen indienen «te vaag» en «niet te controleren».
Als bewijs hiervoor wijst de Rekenkamer op de EU-rekening van 2025, waarin onregelmatigheden zijn gevonden van 45,5 miljard euro. Het gaat onder meer om hardnekkige problemen met de controlesystemen van lidstaten. De Rekenkamer vindt dat de EU meer moet inzetten op controle en verantwoording voordat een nieuw systeem wordt ingevoerd.
De zorgen over de schuldenlast komen op een moment dat de EU voor grote uitdagingen staat. De oorlog in Oekraïne vraagt om aanhoudende financiële steun, de rente is gestegen en de defensie-uitgaven nemen toe. Tegelijkertijd moet het coronaherstelfonds nog worden afbetaald. De Rekenkamer vreest dat de oplopende schuld andere uitgaven zal verdringen.
Het jaarverslag van de Rekenkamer is een jaarlijkse controle van de EU-financiën. De waarschuwing over de schuldenlast en de risico's van het nieuwe begrotingsmodel zal naar verwachting worden besproken in het Europees Parlement en de Raad. De komende maanden moet blijken of de lidstaten en de Europese Commissie de aanbevelingen van de Rekenkamer overnemen.
7