De Oekraïense president Zelensky heeft zich samen met de Noorse premier Store en de Finse premier Stubbe voorbereid op een gesprek met de Amerikaanse gezant Witkoff. Dat gesprek vindt op dit moment plaats in de Noorse hoofdstad Oslo. Het doel is volgens betrokkenen om te redden wat er te redden valt, nu de Amerikaanse steun aan Oekraïne in de oorlog tegen Rusland steeds verder afzwakt.
Zelensky en de twee premiers geven na afloop een persconferentie. Volgens de Noorse regering zal Witkoff daar niet bij aanwezig zijn. Eerder op de dag sprak Zelensky telefonisch met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio. «Het was een inhoudelijk gesprek, gericht op de dingen die ertoe doen», schreef Zelensky op X. Hij sloot zijn bericht af met: «Dank je wel, Marco, voor het constructieve gesprek.» Het is echter onduidelijk of er concrete afspraken zijn gemaakt.
De bijeenkomst in Oslo komt op een moment dat Oekraïne sinds vorige week klaagt dat de Verenigde Staten niet altijd meer waarschuwen wanneer Rusland ballistische raketten op Oekraïne afvuurt. Ook kan Oekraïne niet langer optimaal gebruikmaken van de militaire versie van het Starlink-satellietsysteem, wat het moeilijker maakt om Russische drones te onderscheppen. Daarnaast is er vertraging ontstaan in de levering van Amerikaans materieel voor luchtverdediging dat door andere NAVO-landen wordt betaald.
Minister Rubio zei dat er geen sprake is van opzet bij de vertraging in de wapenleveranties. Volgens persbureau Reuters en andere media ligt de oorzaak bij zijn collega van Defensie, Hegseth. Die zou nog moeten instemmen met de levering. Waarom hij dat nog niet heeft gedaan, is niet bekend. Het verwijt dat er Oekraïners sterven doordat de VS niet altijd meer waarschuwen voor Russische raketten, noemde Rubio «schandalig» en «beledigend».
Ondertussen voert Rusland de aanvallen op Oekraïne op. Het land wil Oekraïne deze winter op de knieën krijgen met aanvallen op de energie-infrastructuur. President Trump deed gisteren opnieuw uitspraken die doen vermoeden dat hij de kant van president Poetin en Rusland heeft gekozen. Hij wil dat Oekraïne snel een staakt-het-vuren sluit met Rusland en vindt dat Oekraïne bereid moet zijn om vergaand toe te geven aan de Russische eisen. Rusland doet het «goed», zei Trump, en Oekraïne volgens hem «niet veel». Hij voegde daaraan toe: «Misschien is het tijd voor Zelensky om iemand anders te laten onderhandelen.» Eerder zei hij al dat Zelensky moet opstappen.
Vrijdag zette Trump een pakket strafmaatregelen in de ijskast waar hij eerder al zijn handtekening onder had gezet. Eerder doorkruiste hij zijn eigen sanctiebeleid tegen Rusland door honderdduizenden tonnen diesel bij dat land in te slaan. Vermoedelijk hoopte hij dat de dieselprijs in de VS daardoor zou dalen. Dat is belangrijk voor hem, omdat er in november in Amerika tussentijdse verkiezingen worden gehouden.
De gesprekken in Oslo vinden plaats tegen de achtergrond van een steeds verder afbrokkelende Amerikaanse steun. Europese bondgenoten proberen via het overleg met Witkoff duidelijkheid te krijgen over de Amerikaanse positie. Zelensky hoopt tijdens de persconferentie na afloop van het gesprek meer inzicht te geven in de uitkomsten. Of Witkoff concrete toezeggingen heeft gedaan, is nog niet bekend.
3