De Amerikaanse president Donald Trump heeft maandag een decreet ondertekend dat het voor alle Amerikanen mogelijk maakt om rode diesel zonder brandstofbelasting te kopen. Die brandstof is normaal gesproken alleen bestemd voor landbouw- en bouwvoertuigen die niet op de openbare weg rijden.
Met de maatregel komt een einde aan de beperking dat rode diesel uitsluitend mag worden gebruikt voor off-road materieel, zoals tractoren, graafmachines en generatoren op bouwplaatsen. Het decreet maakt het voor iedereen in de Verenigde Staten mogelijk om de brandstof te tanken, ook voor personenauto's en vrachtwagens die wel op de openbare weg rijden.
Trump heeft het decreet ondertekend vanwege de stijgende brandstofprijzen. De president heeft de laatste tijd vaker maatregelen genomen om de energieprijzen voor Amerikanen te drukken. Rode diesel is goedkoper dan gewone diesel omdat er geen brandstofbelasting op zit. Door de belastingvrije verkoop voor alle Amerikanen open te stellen, hoopt Trump de kosten voor automobilisten en vervoerders te verlagen.
De maatregel roept vragen op over de handhaving. Rode diesel is rood gekleurd om te kunnen controleren of de brandstof niet illegaal op de openbare weg wordt gebruikt. Als iedereen de brandstof mag kopen, vervalt dat controlemiddel. Het is nog onduidelijk hoe de overheid gaat voorkomen dat de belastingvrije diesel op grote schaal wordt gebruikt voor voertuigen die eigenlijk belastingplichtig zijn.
Critici wijzen erop dat de maatregel de staatsinkomsten kan uithollen. De brandstofbelasting is in de Verenigde Staten een belangrijke bron van inkomsten voor de aanleg en het onderhoud van wegen. Als meer mensen belastingvrije diesel tanken, loopt dat geld mis. Ook zou de maatregel kunnen leiden tot oneerlijke concurrentie tussen vervoerders die wel en niet van de regeling gebruikmaken.
Het Witte Huis heeft nog geen details gegeven over de precieze uitvoering van het decreet. Het is niet duidelijk of er een maximum geldt voor de hoeveelheid brandstof die per persoon mag worden gekocht, of dat er andere beperkingen worden ingesteld. Ook is niet bekend of de maatregel tijdelijk is of permanent van kracht blijft.
De brandstofprijzen in de Verenigde Staten zijn de afgelopen periode gestegen. De gemiddelde prijs voor een gallon diesel ligt hoger dan een jaar geleden. Voor veel Amerikanen, vooral in landelijke gebieden waar de auto het belangrijkste vervoermiddel is, drukt dat op het huishoudbudget. Trump heeft eerder beloofd de energieprijzen te verlagen en ziet dit decreet als een manier om die belofte na te komen.
De maatregel past in een reeks van energiegerelateerde besluiten van de regering-Trump. Eerder werden al stappen gezet om de binnenlandse productie van fossiele brandstoffen te stimuleren en om milieuregels te versoepelen. Tegenstanders van die koers wijzen op de gevolgen voor het klimaat en op het belang van een betrouwbare energievoorziening.
Of het decreet ook daadwerkelijk leidt tot lagere prijzen aan de pomp, is nog afwachtend. De brandstofmarkt is complex en prijzen worden niet alleen door belastingen bepaald. Deskundigen verwachten dat het effect beperkt kan zijn als de vraag naar diesel wereldwijd hoog blijft.
4