Rusland voert de druk op Oekraïne verder op met gerichte aanvallen op de energievoorziening, bruggen en distributiecentra voor voedsel. Doel is het dagelijks leven in Oekraïne steeds verder te ontwrichten, juist nu de winter nadert. Volgens verslaggever Wessel de Jong is de terreinwinst voor Rusland momenteel beperkt: als het front al honderd meter opschuift, is dat veel. Daarom zoekt het Kremlin andere manieren om Oekraïne op de knieën te krijgen.
Een recente storing in het Starlink-satellietnetwerk van SpaceX maakte deze week opnieuw duidelijk hoe afhankelijk Oekraïne is van dat systeem. Starlink wordt door het Oekraïense leger gebruikt voor communicatie en het aansturen van drones. Toen Rusland in 2022 de oorlog begon, werd bijna alle communicatie in Oekraïne platgelegd, waardoor het land amper zicht had op het slagveld. Starlink bood uitkomst. Een langdurige storing zou de oorlogsvoering ernstig in problemen brengen. Europa heeft geen vergelijkbaar alternatief.
De Amerikaanse steun aan Oekraïne is de afgelopen periode onzekerder geworden. President Trump lijkt beter op te kunnen schieten met president Poetin dan met president Zelensky. Trump kampt in eigen land met impopulariteit vanwege de hoge brandstofprijzen en probeert Zelensky verantwoordelijk te houden voor de hoge olieprijs. Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen zouden daarop van invloed zijn, maar in werkelijkheid is die invloed op de wereldwijde olieprijs beperkt. De Amerikaanse politiek blijft daardoor een onzekere factor. Als de Democraten bij de tussentijdse verkiezingen in november het Congres winnen, kan dat de steun aan Oekraïne veranderen, maar Trump beschikt als president over aanzienlijke bevoegdheden en zou het Congres kunnen negeren.
Rusland ontwikkelde speciale drones die elektriciteitsmasten buiten werking kunnen stellen, waardoor grote delen van het stroomnet ontregeld kunnen raken. Inwoners zijn altijd afhankelijk van stroom en gas, en bij extreme kou nog veel meer. De naderende winter maakt die strategie extra zorgwekkend. De vraag is hoelang Oekraïne dit kan volhouden, maar de bevolking weigert op te geven. Oekraïners hebben maar één land en laten zich dat niet afpakken.
Als Rusland de aanvallen op de energievoorziening opvoert en Oekraïners in de winter langdurig zonder stroom of verwarming komen te zitten, is het reëel dat meer mensen besluiten te vertrekken richting West-Europa. Rusland weet dat een nieuwe vluchtelingenstroom politieke spanningen in Europa kan veroorzaken en zo de steun voor Oekraïne kan verminderen. Hoe groot die stroom wordt, hangt af van de schade en de vraag of Oekraïne de energievoorziening op peil kan houden. Ook bestaat de kans dat jonge gezinnen het land verlaten. Rusland valt sinds kort ook drukkerijen aan waar schoolboeken worden gemaakt, om zo het onderwijs plat te leggen.
Europa moet volgens De Jong steeds meer op eigen benen staan: meer eigen wapens maken en eigen systemen ontwikkelen. Zonder Amerikaanse steun wordt het lastig voor Europa. De huidige sancties tegen Rusland zijn niet voldoende om Poetin van koers te doen veranderen. Wel kan Europa de druk opvoeren door de afhankelijkheid van Russische olie verder terug te dringen. In Rusland is de bevolking de oorlog ook zat, in die mate dat een groeiend deel er vrede mee heeft dat Poetin de druk maximaal opvoert, als dat betekent dat de oorlog zo snel mogelijk eindigt.
5