De Franse president Emmanuel Macron heeft in een televisietoespraak gereageerd op de rellen die een dag eerder in Parijs en andere Franse steden uitbraken. Hij zei dat degenen die vernielingen hebben aangericht «moeten boeten» en dat er «geen compromissen» worden gesloten. Ook wil hij dat de aangerichte schade wordt verhaald op de geweldplegers. «Wie vernielingen heeft aangericht, moet boeten. Wie heeft geplunderd, moet de schade vergoeden», aldus Macron.
Macron wees in zijn toespraak expliciet naar extreemlinkse groeperingen. «Wie de Republiek ten val wilde brengen, zal ter verantwoording worden geroepen», zei hij. Tegelijkertijd maakte hij onderscheid tussen vreedzame demonstranten en degenen die plunderden en brand stichtten. «We mogen de demonstranten met legitieme eisen nooit verwarren met degenen die vernielingen hebben aangericht. Hun stem moet zonder vooroordelen en zonder de problemen te bagatelliseren worden gehoord.»
Het geweld noemde Macron «ongebreideld» en «niet te rechtvaardigen». Na weken van scholierenprotesten gingen zaterdag in zeker 110 Franse plaatsen mensen de straat op om te demonstreren tegen het regeringsbeleid, de staat van het onderwijs en de stijgende kosten van levensonderhoud. Op veel plaatsen verliep dit rustig, maar in onder meer Limoges werd het 19e-eeuwse gemeentehuis in brand gestoken, waardoor de toren instortte. In Marseille werd in het stadhuis de buste van Marianne vernield, het symbool van de Franse Republiek. Verspreid over het land werden auto's en gebouwen in brand gestoken en werd er geplunderd. Er zijn zeker 2000 arrestaties verricht.
Macron zei de problemen van de demonstranten te begrijpen. «Onze verantwoordelijkheid is daarom tweeledig: luisteren naar de woede en de oorzaken ervan aanpakken en de republikeinse orde krachtig handhaven.» Hij kondigde echter geen concrete maatregelen aan om de oplopende kosten van het dagelijks leven te beteugelen. Wel wees hij het conflict in het Midden-Oosten aan als belangrijkste oorzaak van de prijsstijgingen in Franse supermarkten en aan de pomp. Hij benadrukte dat zijn driedaagse rondreis door de Golfstaten maandag begint en beloofde zich te blijven inzetten voor de Franse brandstof- en gasvoorziening. Tot slot riep hij alle politieke partijen en maatschappelijke organisaties op om geweld ondubbelzinnig te veroordelen. «Het land heeft behoefte aan orde en verzoening, niet aan escalatie.»
De reacties op de toespraak zijn verdeeld. De centrumrechtse presidentskandidaat Bruno Retailleau noemt de speech op X «zeer verontrustend». Volgens hem had Macron de noodtoestand moeten uitroepen om «het Franse volk te beschermen». De Parijse senator Yannick Jadot spreekt van een «vreselijke demonstratie van de onmacht». «Ons land is als een dronken schip zonder kapitein dat van alle kanten water binnenkrijgt», aldus Jadot.
Terwijl Macron zich tot de relschoppers richtte, bleef het in Parijs onrustig. Al in de middag greep de ordepolitie in op Place de la République. Met traangas werden tientallen gemaskerde deelnemers van een niet bij het stadsbestuur aangemelde demonstratie uiteengedreven. Op sociale media was opgeroepen om «de beweging voort te zetten». Meerdere Franse media meldden dat het daarna opnieuw uit de hand liep. In het centrum van de hoofdstad werden winkels geplunderd en grote branden gesticht. Op beelden is te zien dat tientallen jongeren de stenen fontein rondom het Monument voor de Republiek vernielen en brokstukken naar de politie gooien.
De politie zette net als zaterdag de CRS 8 in, een elite-eenheid die is getraind in het bestrijden van stedelijk geweld. De relschoppers verspreidden zich daarop in omliggende straten. Vooral in de drukke straat Faubourg du Temple, die van Place de la République naar het noordoosten loopt, liep het uit de hand tussen jongeren die zich met capuchons onherkenbaar maakten en de ordediensten. Volgens de Franse krant Le Monde worden er nog steeds afvalbakken in brand gestoken en gebruiken relschoppers elektrische fietsen om brandende barricades op te werpen. Jongeren zouden aan het begin van de avond een tabakszaak hebben geplunderd. Dezelfde winkel was zaterdag ook al doelwit; de eigenaresse raakte toen gewond aan haar hoofd en moest naar het ziekenhuis worden gebracht. De districtsburgemeester van het centrum van Parijs riep winkeliers op X op hun zaken te sluiten en sprak van opnieuw opgelaaid vandalisme en brandstichtingen.
4