In de steden aan de Perzische Golf is het dagelijks leven grotendeels teruggekeerd naar normaal, een half jaar na het uitbreken van de oorlog met Iran. Scholen, restaurants en kantoren in Dubai, Doha en Abu Dhabi draaien weer zoals voorheen. De raket- en droneaanvallen die de steden eerder dit jaar troffen, lijken naar de achtergrond verdwenen. Toch is de rust betrekkelijk: de oorlog is niet voorbij, maar bevindt zich in een tussenfase.
In Dubai zou je bijna vergeten dat er recent oorlog is geweest. Terrassen zitten vol, op snelwegen staan files en nieuwe arbeidsmigranten strijken weer neer. Ook in Doha en Abu Dhabi gaat het leven door. Een Nederlandse diplomatieke bron in de regio zegt dat de Golfstaten met geplande evenementen als het World Investment Forum, de Formule 1 en het Doha Forum weer «back to normal» lijken. Toch waarschuwt dezelfde bron dat de rust niet betekent dat het gevaar is geweken.
De onzekerheid richt zich vooral op de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november. President Trump heeft gezegd Iran vóór die datum niet opnieuw te zullen aanvallen. Wat daarna gebeurt, is onduidelijk. Die vraag houdt de Golfregio bezig, omdat de veiligheidssituatie sterk afhangt van de verhouding tussen Washington en Teheran. De recente escalatie in Saudi-Arabië onderstreept hoe broos de rust is. Bij aanvallen van de Houthi's uit Jemen op het vliegveld van Riyad vielen afgelopen week zeker 17 doden en meer dan 300 gewonden. Het vliegveld werd gesloten en het vliegverkeer raakte ernstig ontregeld.
Daarmee zijn de rollen omgedraaid. Waar Riyad tijdens de oorlog nog een toevluchtsoord was voor inwoners van de Golfstaten, wijken inwoners van de Saudische hoofdstad nu uit naar steden aan de Perzische Golf om van daaruit te vliegen. Opvallend is dat het publieke waarschuwingssysteem in Riyad ondanks herhaalde aanvallen bijna twee weken stil bleef. Pas maandag kregen inwoners weer een luchtalarm op hun telefoon. Volgens persbureau Reuters zorgden de voortdurende waarschuwingen bij de eerste aanvallen voor irritatie, en vreesden de autoriteiten dat ze het dagelijks leven zouden ontregelen.
Ook Qatar houdt rekening met economische tegenslag. Emir Tamim bin Hamad al-Thani waarschuwde dat iedereen, van overheid tot burgers, zich moet voorbereiden op «de slechtst denkbare scenario's». Zijn woorden illustreren het dilemma van de Golfstaten: hoe behoud je het vertrouwen van inwoners en investeerders terwijl de dreiging van nieuwe aanvallen blijft bestaan? De Golfstaten hebben de afgelopen decennia miljarden geïnvesteerd om buitenlandse bedrijven, vermogende migranten en toeristen te trekken. Veiligheid was daarbij een belangrijke troef. Dat imago heeft een deuk opgelopen, maar is niet verdwenen.
Voor Nederlandse ondernemers in de regio is de onzekerheid voelbaar. Verstoringen van het vliegverkeer en de scheepvaart drijven de kosten op, terwijl vooral het toerisme hapert. Een Nederlandse consultant in Dubai zegt dat sommige kleine ondernemers hun spullen hebben gepakt omdat er tijdelijk geen werk was. Grotere bedrijven worden voorzichtiger, al is er volgens hem geen paniek. De bezorgdheid groeit wel als de onzekerheid nog maanden aanhoudt. Voorlopig draait het normale leven door en blijven de steden aan de Perzische Golf open for business. Maar achter die normaliteit schuilt het besef dat de toekomst van de regio sterk wordt bepaald door wat er gebeurt in Washington, Teheran en Tel Aviv.
3