Maxim Harkin, een 37-jarige Israëliër die op 7 oktober 2023 werd ontvoerd naar Gaza, is een jaar na zijn vrijlating nog steeds bezig met zijn herstel. «Ik zal nooit meer degene zijn die ik op 6 oktober was, dat is onmogelijk», zegt hij. «Je kunt herinneringen niet uitwissen en het allemaal maar vergeten. Hoe graag ik dat ook zou willen.» Harkin behoorde tot de laatste groep gijzelaars die vorig jaar werd vrijgelaten als onderdeel van een akkoord tussen Israël en Hamas. De vreugde in Israël was groot, maar voor de vrijgelatenen begon toen de volgende strijd.
Harkin was met vrienden op het Nova-muziekfestival toen Hamas de aanval opende in de ochtend van 7 oktober 2023. «Mensen gilden, huilden en smeekten om hun leven», vertelt hij. Duizenden festivalgangers sloegen op de vlucht. Na een telefoontje van een vriend besloot Harkin om terug te keren om hem te helpen. Zijn vriend werd doodgeschoten en zelf werd hij ontvoerd naar Gaza. «Over de hele lengte van de weg zag ik overal enorme hoeveelheden lichamen», zegt hij. «Alles en iedereen was bedekt met bloed.»
De eerste maanden bracht Harkin bovengronds door in woningen, maar het grootste deel van zijn gevangenschap verbleef hij in tunnels onder de grond. «Ik heb een jaar en vier maanden doorgebracht zonder naar boven te gaan, zonder de zon te zien, zonder frisse lucht.» Hij verscheen in twee propagandavideo's van Hamas. In een ervan is hij te zien in een tunnel met een bebloed verband om zijn hoofd. In de video zegt hij gewond te zijn geraakt bij een Israëlisch bombardement en uit hij kritiek op het Israëlische leger. «Het is allemaal in scène gezet», zegt Harkin nu. «Het was geen bloed, maar tomatensaus dat ze op het verband hadden gesmeerd. Ik had het liever opgegeten.»
Na 738 dagen gevangenschap kwam Maxim Harkin vrij op 13 oktober 2025. «Ik heb mijn rijbewijs weer terug», grapt hij. «Dat betekent dat ik relatief gezond ben, toch?» Maar hij vertelt daarna dat hij nog verre van hersteld is. Hij woog zo'n 50 kilo toen hij thuiskwam. Nog steeds heeft hij weinig eetlust, slaapt hij slecht en bezorgen alledaagse dingen hem flashbacks naar zijn tijd in gevangenschap. «Dat kan een bepaalde kleur zijn, een geur, een geluid, echt van alles.»
Hij krijgt hulp van de overheid en van particuliere initiatieven, zoals 255. Die organisatie begeleidt voormalige gijzelaars en hun families en kijkt waar zij behoefte aan hebben. Zo vormt 255 een brug tussen de voormalige gijzelaars, hun families en de overheid. Volgens Elyah Kadish, manager en hulpverlener bij 255, is de grootste uitdaging het gebrek aan specifieke kennis en expertise. «Er bestaan allerlei inzichten als het gaat om gijzelaars, maar we zijn nog nooit geconfronteerd met een gebeurtenis op deze schaal, waarbij zo'n groot aantal burgers is blootgesteld aan het soort geweld dat op 7 oktober heeft plaatsgevonden.»
Volgens Kadish is het daarom afwachten hoe de trauma's zich de komende jaren zullen ontwikkelen. Dat vormt een uitdaging voor de behandeling ervan. Bovendien is het volgens haar belangrijk dat de families voldoende aandacht krijgen. «De voormalige gijzelaars worden door de staat erkend als slachtoffers en krijgen hulp, maar hun families niet altijd.»
Ook voor Maxim Harkin is het welzijn van zijn familie belangrijk. «Ik denk dat zij het zwaarder hebben gehad dan ik. Ik wist in elk geval dat ik nog in leven was, zij hadden geen idee. Fysiek en mentaal zijn zij er ook helemaal aan onderdoor gegaan.» Maxim zelf vindt momenteel vooral steun bij de reacties op straat en sociale media. «De warme woorden van mensen hier in Israël, maar ook in de rest van de wereld, zijn heel belangrijk. Dat helpt mij.»
3