Drie jaar na de aanslag van Hamas op 7 oktober 2023 is de eensgezindheid die Israël direct na de aanval kenmerkte, vrijwel verdwenen. Waar het land in de eerste dagen en weken eensgezind was in rouw en afschuw, is de samenleving nu diep verdeeld. Die verdeeldheid raakt zowel de herinnering aan de slachtoffers als de vraag hoe het land verder moet.
De aanslag van 7 oktober 2023, waarbij Hamas-strijders vanuit Gaza Israël binnenvielen en meer dan duizend mensen om het leven brachten, leidde in eerste instantie tot een brede nationale consensus. Politieke tegenstellingen leken even naar de achtergrond te verdwijnen. Inmiddels is daar weinig van over. Nu er verkiezingen aankomen, laait het debat op over de koers van het land en over de manier waarop de gebeurtenissen van drie jaar geleden worden herdacht.
Een terugkerend punt van spanning is de omgang met de nagedachtenis van de slachtoffers. Een geïnterviewde in de Israëlische samenleving verwoordt het gevoel van verdeeldheid met de woorden: «Ze zouden niet moeten dansen op hun bloed.» Die uitspraak weerspiegelt de frustratie over hoe verschillend er binnen Israël wordt aangekeken tegen de herdenking en tegen de politieke nasleep van de aanslag.
De aanslag van 7 oktober 2023 wordt gezien als een van de dodelijkste aanvallen op Israëlisch grondgebied in de recente geschiedenis. De gebeurtenis leidde tot een langdurige militaire reactie in Gaza en tot grote internationale aandacht voor het conflict. Binnen Israël zelf heeft de nasleep geleid tot scherpe discussies over veiligheid, leiderschap en de vraag of de verantwoordelijken voor de aanslag voldoende zijn aangepakt.
Met de verkiezingen in het vooruitzicht hopen sommige Israëliërs dat de politieke strijd verandering zal brengen. «Ik hoop dat de verkiezingen verandering brengen», aldus een stem in het artikel. Die hoop staat echter tegenover een samenleving die verdeeld is over de vraag welke richting het land op moet en hoe de herinnering aan 7 oktober 2023 een plaats moet krijgen.
De verdeeldheid uit zich niet alleen in politieke meningsverschillen, maar ook in de manier waarop verschillende groepen binnen Israël de gebeurtenissen van drie jaar geleden beleven. Voor sommigen staat het verlies van dierbaren centraal, voor anderen de politieke en militaire nasleep. Die uiteenlopende perspectieven maken een gedeelde herdenking complex.
De aanslag van 7 oktober 2023 en de nasleep daarvan blijven de Israëlische politiek en samenleving in belangrijke mate bepalen. Nu de verkiezingen naderen, wordt duidelijk dat de eensgezindheid van direct na de aanslag plaats heeft gemaakt voor een diepgaand debat over de toekomst van het land en over de vraag hoe de slachtoffers het beste kunnen worden herdacht.
6