De verhouding tussen ouders en scholen in Nederland staat onder druk. Dat concludeert de Onderwijsraad in een advies aan minister Rianne Letschert van Onderwijs. De raad signaleert een verharding in de omgang en roept de minister op om bij nieuw onderwijsbeleid breder te kijken naar de gevolgen voor de relatie tussen ouders en scholen.
Een van de aanwijzingen is het groeiende aantal geschillen dat bij landelijke commissies wordt uitgevochten. Ouders en scholen weten elkaar steeds vaker niet meer te vinden, waarna een externe instantie moet beslissen. Ook het aantal leraren in het middelbaar onderwijs dat werkstress ervaart door de omgang met ouders stijgt. In het basisonderwijs meldt al langere tijd een op de drie leerkrachten extra spanning door contacten met ouders.
Scholen proberen het tij te keren met trainingen voor docenten en schoolleiders. Maar volgens de Onderwijsraad ligt er ook een verantwoordelijkheid bij de overheid zelf. De raad wijst op beleid dat onbedoeld een consumentistische houding bij ouders in de hand werkt. Een voorbeeld is de nadruk op vrije schoolkeuze en het vergelijken van scholen via websites zoals scholenopdekaart.nl. Ouders kunnen daar slagingspercentages en adviezen vergelijken, waardoor zij eerder als klant dan als partner van de school worden gezien.
Een ander voorbeeld dat de raad noemt, is de invoering van passend onderwijs in 2014. Dat moest ervoor zorgen dat alle leerlingen extra ondersteuning kunnen krijgen, niet alleen kinderen met een indicatie. Omdat de grenzen van die ondersteuning niet duidelijk zijn, ontstaan in de praktijk botsingen tussen veeleisende ouders en scholen.
De PO-Raad, de belangenbehartiger van het basisonderwijs, herkent de spanningen. Er worden op dit terrein geen cijfers bijgehouden, maar de organisatie ziet dagelijks hoe ouders en school met elkaar omgaan. «Op basisscholen komen ouders natuurlijk de klas in», zegt een woordvoerder. «En anders kom je ze wel tegen op het schoolplein.»
Een bekende bron van spanning is het schooladvies aan het einde van groep 8. Ouders hebben vaak een bepaald niveau voor ogen, en als het advies van de school daar niet mee strookt, kan dat tot teleurstelling leiden. Dat kan vervolgens escaleren in een conflict.
De Onderwijsraad dringt er bij de minister op aan om bij de ontwikkeling van nieuw beleid bewust stil te staan bij de effecten op de verhouding tussen ouders en scholen. Het gaat dan niet alleen om de inhoud van regels, maar ook om de manier waarop ouders worden aangesproken: als klant of als partij die bijdraagt aan een goed leerklimaat.