Het aantal bibliotheekleden in de leeftijd van 18 tot 30 jaar is in 2025 met ruim een vijfde toegenomen. Dat blijkt uit cijfers van de KB nationale bibliotheek en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ook het aantal kinderen dat lid werd, steeg. In totaal hebben 3,8 miljoen mensen in Nederland een bibliotheekabonnement.
De groei onder jongeren en jongvolwassenen is opvallend, omdat de leesvaardigheid van jongeren de laatste jaren juist is gedaald. Volgens de KB nationale bibliotheek zijn de vestigingen verspreid over het land te typeren als «publieke huiskamers waar iedereen welkom is», ook zonder abonnement. Directeur Klaas Gravesteijn van de Vereniging van Openbare Bibliotheken zegt dat de bibliotheek naast een uitleenpunt voor boeken steeds meer een plek wordt waar mensen tijd doorbrengen, leren en zich laten informeren.
Bibliotheken vervullen in toenemende mate een maatschappelijke rol. In veel vestigingen zijn informatiepunten ingericht waar mensen terechtkunnen met vragen over bijvoorbeeld de digitale overheid, financiën en inburgering. Ook worden er activiteiten en taallessen georganiseerd. Ruim 360.000 mensen kwamen via die dienstverlening in aanraking met de bibliotheek. In totaal organiseerden bibliotheken vorig jaar ruim 400.000 activiteiten, van leesclubs en debatten tot workshops over AI en burgerschap. Mede dankzij die activiteiten weet de bibliotheek mensen aan zich te binden, aldus Gravesteijn.
De toename van het aantal bezoekers hangt volgens de KB nationale bibliotheek ook samen met het groeiende aantal vestigingen. Vorig jaar kwamen er 35 bibliotheekvestigingen bij, waardoor het totale aantal locaties in 2025 uitkwam op 1283. Dat is het hoogste aantal sinds 2014, een jaar dat gold als een dieptepunt voor het aantal vestigingen. De laatste jaren werd meermaals extra geld uitgetrokken voor bibliotheekvoorzieningen. Daardoor konden tientallen nieuwe vestigingen worden geopend en andere worden gemoderniseerd. Volgens Gravesteijn hebben bibliotheken dankzij deze investeringen en de Bibliotheekwet uit 2015 «de weg omhoog gevonden». In die wet werd duidelijker vastgelegd wat de taken en verantwoordelijkheden van de bibliotheek zijn.
Het aantal leden is mede toegenomen doordat 76 procent van de bibliotheken korting geeft of gratis abonnementen aanbiedt aan mensen boven de 18 jaar. Voor kinderen is lid zijn altijd gratis. De bibliotheek speelt daarmee een belangrijke rol in leesbevordering: het stimuleren van lezen en het vergroten van leesplezier bij kinderen, jongeren en volwassenen. Staatssecretaris Tielen van Onderwijs noemt het «goed nieuws dat de bibliotheek in de lift zit». Dinsdag uitte ze nog haar zorgen over de dalende leesvaardigheidscijfers uit het PISA-rapport. Ze prijst de bibliotheek als plek waar kinderen en volwassenen hun leesplezier en leesvaardigheid kunnen vergroten. Dat is belangrijk, «want taal heb je nodig voor alles», aldus Tielen.
Naast alle activiteiten binnen en buiten de vestigingen blijft de bibliotheek bovenal een uitleenpunt voor boeken, met een totale collectie van 22,9 miljoen fysieke boeken. Die variëren van kinderboeken en young adult tot stripboeken en boeken in makkelijke taal. Ook de Bibliotheek op school heeft met 6,9 miljoen boeken een grote collectie. Daar liep het aantal uitleningen in 2025 met 7 procent op naar 8,5 miljoen. De bibliotheek biedt ook boeken aan die mensen kunnen lezen of luisteren op hun telefoon of e-reader. De online bibliotheek groeide het afgelopen jaar met ruim 10 procent tot 763.000 accounts. Ronald Huizer van de KB nationale bibliotheek noemt de online bibliotheek een aanvulling op de fysieke. «Mensen willen zelf kunnen kiezen wat bij ze past. Lezen gebeurt allang niet meer alleen op papier», zegt hij. «De groei van de online bibliotheek laat zien dat steeds meer mensen die mogelijkheden weten te vinden.»