Het aantal zwangerschapsafbrekingen onder jonge tieners is vorig jaar opvallend gestegen. Dat blijkt uit cijfers van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Vooral onder meisjes jonger dan 15 jaar was de toename groot: het aantal abortussen lag ruim 2,5 keer hoger dan een jaar eerder. Ook in de groep 15- tot 19-jarigen nam het aantal abortussen toe.
De stijging roept de vraag op waarom steeds meer jonge meisjes een zwangerschap laten afbreken. Volgens Karin van der Velde, expert anticonceptie bij kenniscentrum Rutgers, spelen meerdere factoren een rol. «Er zijn duidelijke verschuivingen in het anticonceptielandschap», zegt zij. «De pil lijkt haar vanzelfsprekende plek kwijt te raken.»
Van der Velde doelt op veranderingen in het gebruik van anticonceptiemiddelen. Waar de pil jarenlang het standaardmiddel was, kiezen steeds meer vrouwen en meisjes voor alternatieven zoals het spiraaltje, de hormoonstaaf of natuurlijke methoden. Die verschuiving kan gevolgen hebben voor de effectiviteit van anticonceptie, zeker bij jonge gebruikers die minder ervaring hebben met het correct gebruiken van een methode.
De cijfers van de IGJ laten zien dat de stijging niet beperkt blijft tot een enkele leeftijdsgroep. Zowel onder meisjes onder de 15 jaar als onder 15- tot 19-jarigen nam het aantal abortussen toe. Dat wijst erop dat het probleem breder is dan alleen een incidentele uitschieter. Rutgers benadrukt het belang van goede voorlichting en toegankelijke anticonceptie voor jongeren.
Of de verschuiving in het anticonceptielandschap de enige verklaring is voor de stijging, is nog niet vast te stellen. Van der Velde spreekt van een samenspel van factoren. Naast veranderd anticonceptiegebruik kunnen ook factoren als seksuele voorlichting, sociale omstandigheden en toegang tot zorg een rol spelen. De exacte oorzaken zijn nog onderwerp van onderzoek.
De IGJ-cijfers komen op een moment dat er in Nederland al langer discussie is over de beschikbaarheid en het gebruik van anticonceptie. Kenniscentra zoals Rutgers pleiten voor laagdrempelige informatie en begeleiding, juist voor jonge meisjes die nog weinig ervaring hebben met anticonceptie. De stijging onder tieners onderstreept volgens de expert het belang van tijdige en begrijpelijke voorlichting.
Wat de cijfers precies betekenen voor het beleid, is nog niet duidelijk. Wel maken ze zichtbaar dat de vanzelfsprekendheid van de pil als standaardkeuze aan het veranderen is. Voor jonge meisjes kan die verschuiving ingrijpende gevolgen hebben als zij niet goed worden voorgelicht over de betrouwbaarheid van verschillende methoden.
4