Premier Rob Jetten heeft na de eerste Algemene Politieke Beschouwingen nog altijd geen meerderheid voor zijn kabinetsplannen. Tijdens het debat in de Tweede Kamer bleek dat de oppositie niet bereid is de begroting te steunen zonder dat het kabinet duidelijke keuzes maakt. Daarmee staat de premier er politiek gezien vrijwel hetzelfde voor als voor Prinsjesdag.
Het debat markeerde de eerste Algemene Politieke Beschouwingen onder leiding van Jetten. Het kabinet heeft geen meerderheid in de Tweede Kamer en is voor de begroting afhankelijk van steun van oppositiepartijen. Verschillende partijen uitten hun frustratie over het feit dat Prinsjesdag voor hen het begin van nieuwe onderhandelingen bleek, in plaats van een presentatie van uitgewerkt beleid. De oppositie wil dat de premier kleur bekent en keuzes voorlegt, maar volgens betrokkenen heeft Jetten de politieke ruimte niet om die keuzes nu al te maken.
De positie van het minderheidskabinet is daarmee onverminderd lastig. Het kabinet kan voorlopig door, maar moet op zoek naar steunpilaren in de Kamer. Potentiële politieke partners zijn er wel, maar zij zullen naar verwachting iets terugwillen voor hun steun. Dat betekent dat er achter de schermen verder onderhandeld moet worden over de plannen die op Prinsjesdag zijn gepresenteerd.
De Algemene Politieke Beschouwingen vormen traditioneel het moment waarop de Kamer de hoofdlijnen van het regeringsbeleid bespreekt. Dit jaar lag de nadruk op de vraag hoe een kabinet zonder vaste meerderheid zijn plannen door het parlement moet krijgen. De oppositie herhaalde tijdens het tweedaagse debat telkens dezelfde boodschap: de premier moet kiezen. Maar uit de debatten blijkt dat Jetten die keuze niet eenvoudig kan maken zonder steun te verliezen of nieuwe tegenstand op te roepen.
Voor het kabinet betekent dit dat de komende weken in het teken zullen staan van het vinden van meerderheden per onderwerp. Het is nog niet duidelijk welke partijen bereid zijn het kabinet te steunen en onder welke voorwaarden. Duidelijk is wel dat er na Prinsjesdag geen automatische steun vanuit de oppositie komt. De premier zal per voorstel op zoek moeten naar een werkbare coalitie in de Kamer.
De impasse is niet uniek voor dit kabinet, maar de omstandigheden maken het extra complex. Een minderheidskabinet moet bij vrijwel elk belangrijk besluit opnieuw steun verwerven. Dat kost tijd en vraagt om zorgvuldige politieke afwegingen. Of het kabinet erin slaagt die steun te vinden, zal de komende periode moeten blijken. Voorlopig is de conclusie dat Jetten na de eerste Beschouwingen terug bij af is: zonder meerderheid, zonder uitgebreide toezeggingen van de oppositie en met de opdracht om zelf keuzes te maken die politiek gevoelig liggen.