De koopkracht van Nederlandse huishoudens gaat er volgend jaar gemiddeld licht op achteruit. Dat blijkt uit de Prinsjesdagstukken die vooruit zijn uitgelekt. Voor alle huishoudens samen komt de daling uit op 0,1 procent. Lage inkomens gaan er met 0,2 procent op vooruit en gepensioneerden staan op plus 0,3 procent. Middeninkomens leveren 0,1 procent in en hogere inkomens 0,2 procent.
Het kabinet schrapt de zogenoemde vrijheidsbijdrage, de voorgenomen verzwaring van een belasting om aan de NAVO-norm te voldoen. Daardoor blijft er 1,5 miljard euro beschikbaar voor lastenverlichting. Dat geld gaat vooral naar werkenden via een hogere arbeidskorting, maar is niet genoeg om hun koopkracht in de plus te krijgen. De groep werkenden staat in de koopkrachtplaatjes op min 0,2 procent.
De zorgkosten stijgen. De maandelijkse zorgpremie gaat ongeveer 10 euro omhoog naar 197 euro, al mogen verzekeraars zelf bepalen of ze dat doorvoeren. Het jaarlijkse eigen risico gaat zeker omhoog, van 385 naar 400 euro. Ook alcohol wordt duurder, per glas mogelijk enkele centen, doordat de accijns weer met de inflatie meestijgt. Een bos bloemen of planten wordt duurder omdat het btw-tarief teruggaat van 9 naar 21 procent.
Het kabinet heeft nog geen oplossing voor het Box 3-probleem. Binnen een half jaar moet die er zijn. De economische groei wordt geschat op 1,2 procent. De overheidsschuld loopt op van 45,6 procent in 2026 naar 48,9 procent in 2030. In het voorwoord van de Miljoenennota schrijft minister Heinen van Financiën dat er scherpe keuzes nodig zijn. Wie wil voorkomen dat toekomstige generaties met hogere belastingen of pijnlijke bezuinigingen te maken krijgen, moet nu kiezen voor economische groei, aldus Heinen.
Dinsdag biedt Heinen de Miljoenennota aan in de Tweede Kamer. Het is traditie dat de stukken vooraf uitlekken. Vorige week werden al eerste details bekend, waaronder dat bezuinigingen op de sociale zekerheid grotendeels zijn teruggedraaid. Omdat de coalitie van D66, VVD en CDA geen meerderheid heeft in de Eerste en Tweede Kamer, is het kabinet afhankelijk van oppositiepartijen. De oppositie reageert tot nu toe ontevreden op de plannen.
In een aanbiedingsbrief spreekt Heinen de hoop uit op brede akkoorden binnen en buiten het parlement. Samenwerking met het parlement, medeoverheden, het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven is cruciaal, schrijft hij. Alle constructieve krachten in politiek en polder hebben een gedeelde verantwoordelijkheid om het land vooruit te helpen. Met deze Miljoenennota zet het kabinet een eerste stap naar brede akkoorden. Bij de Algemene Politieke Beschouwingen volgende week moet blijken of dat lukt.
Naast de koopkrachtmaatregelen trekt het kabinet 750 miljoen euro uit om de pijn aan de pomp te verzachten. De accijns op brandstoffen werd sinds 2022 laag gehouden om burgers tegemoet te komen in de hoge brandstofkosten. Het kabinet wil de korting op diesel en benzine nu langzaam afbouwen, maar houdt dus nog eenmalig geld vrij voor verzachting. Voor wegen en spoor komt 1,5 miljard euro beschikbaar, vooral voor achterstallig onderhoud en noodzakelijke projecten. Daarnaast wil het kabinet het zakelijk rijden van gebruikte elektrische auto's van vijf tot acht jaar fiscaal aantrekkelijker maken via een speciale e-timerregeling.