Het overwegend Koerdische Diyarbakir in het zuidoosten van Turkije trekt weer meer toeristen. Sinds het vredesproces tussen de Turkse regering en de PKK is begonnen, is het rustiger geworden in de regio en wordt de stad actief gepromoot om het toerisme een boost te geven. In de eerste acht maanden van dit jaar bezochten 1,3 miljoen binnen- en buitenlandse toeristen de stad, melden Turkse media.
Diyarbakir was in 2015 nog het toneel van zware gevechten tussen de Koerdische PKK en de Turkse staat. Grote delen van stadswijken werden verwoest en duizenden mensen sloegen op de vlucht. Aan de strijd ging een conflict van zeker veertig jaar vooraf, waarbij ongeveer 40.000 mensen om het leven kwamen. Het verlies van dierbaren laat bij veel families nog altijd diepe sporen na. Het huidige vredesproces wordt dan ook gezien als een belangrijke stap.
Toch zijn er zorgen bij inwoners of de onderhandelingen tot blijvende vrede en meer rechten voor de Koerden zullen leiden. In het verleden liepen besprekingen over vrede op niets uit. Tegelijk waarderen veel inwoners de huidige rust en snakken ze naar economische stabiliteit. Een winkelier in het historische centrum zegt dat er nog altijd mensen bang zijn om te komen. «Ze denken dat iedereen hier een wapen bij zich draagt. Zo kennen ze deze plek. Wie hier nooit is geweest en het niet met eigen ogen heeft gezien, weet niet hoe het werkelijk is. Maar wanneer ze hier komen en het met eigen ogen zien, zeggen ze: Oh, wat is het hier mooi.»
Reisleider Berkay Ozbilge uit Diyarbakir ziet dat vooroordelen verdwijnen zodra bezoekers de stad ervaren. «Nadat mensen het nachtleven van Diyarbakir hebben gezien, verdwijnen al die vooroordelen. Net zoals in Istanbul gaat het nachtleven in Diyarbakir en in de oostelijke regio gewoon door. Straatverboden en avondklokken, het bevel om thuis te blijven; die tijd is voorbij. Dat ligt allemaal achter ons.» Hij plaatst wel een nuance: «Je kunt natuurlijk nooit voor 100 procent zeggen dat iets nooit meer zal gebeuren. Maar hopelijk gebeurt het niet.»
Diyarbakir is gebouwd op een kruispunt van culturen en heeft volgens betrokkenen veel te bieden. Serdar Baturay, die al 21 jaar in de toerismesector werkt, wijst op religieus erfgoed van verschillende geloofsgemeenschappen, de historische stadsmuren en de Hevsel-tuinen die op de Unesco-Werelderfgoedlijst staan. September en oktober zijn populaire maanden om de stad te bezoeken; het is dan druk in het historische centrum. Een bezoeker uit Istanbul noemt Diyarbakir «het Parijs van het Oosten».
De groeiende belangstelling komt ook van Turken uit Noord- en West-Europa. Een Turkse Nederlandse die met haar man op bezoek is, zegt: «Het is een stad met een rijke historie en dat trekt ons heel erg. We vinden de mensen hier ook heel vriendelijk.» Zij bezocht Diyarbakir eerder in 2018, na een zeer onrustige periode. «We voelden ons toen ook al veilig, maar het voelt nu wel vertrouwder.» Volgens haar hebben de vredesonderhandelingen een positief effect op de stad, dat je op straat terugziet.
Voor sommige bezoekers is de reis extra bijzonder. Een vrouw op straat vertelt dat ze in Diyarbakir is geboren, maar er achttien jaar niet is geweest. In de jaren van onrust durfde ze niet terug te keren. «Daarom vind ik het nu best spannend.»
De Turkse overheid en de PKK zijn al langer bezig met vredesonderhandelingen. Het doel is om in 2032 vijf miljoen toeristen naar de stad te trekken. Een regio die jarenlang vrij geïsoleerd was, lijkt nu voorzichtig op de voorgrond te treden. Bij bewoners en ondernemers maakt angst plaats voor hoop, al blijft de vraag of de rust definitief is.
2