Maken studenten in Servië een einde aan twaalf jaar heerschappij van de autocratische leider Aleksandar Vucic? Dat is de kernvraag bij de parlementsverkiezingen in het Balkanland. Volgens peilingen liggen de Studentenlijst en het kamp van Vucic en zijn Servische Progressieve Partij (SNS) nek aan nek. Het zijn de spannendste verkiezingen sinds Vucic en zijn partij aan de macht kwamen.
Vucic trad in september af als president en wil nu premier worden, waarmee hij de macht zou behouden. Volgens de bron heeft hij nog nooit eerder zo gewankeld als nu. De Studentenlijst komt voort uit twee jaar van massale protesten tegen Vucic. Die begonnen nadat een deel van het station in de stad Novi Sad instortte. Daarbij kwamen zestien mensen om, terwijl het station pas feestelijk was geopend na een renovatie. Volgens de kritiek was het werk slecht uitgevoerd door bedrijven met nauwe banden met de SNS. De studenten riepen "Corruptie doodt!" en begonnen universiteiten te bezetten. Aanvankelijk eisten zij vervolging van de schuldigen, maar al snel draaide de beweging om naar een eind aan corruptie en werden de blokkades massaprotesten. Uiteindelijk eisten de studenten verkiezingen om een einde te maken aan de heerschappij van Vucic. Die verkiezingen zijn er nu, en de studenten doen mee met een eigen lijst.
Vucic heeft eerder te maken gehad met demonstraties, die vrijwel altijd gericht waren tegen zijn steeds verstikkender macht over aanklagers, rechters, media, staatsinstellingen en de economie. Tot nu toe wist hij die protesten meestal uit te zitten of via een lastercampagne tegenstanders in diskrediet te brengen, voordat zij politiek voordeel konden halen. Dat de Studentenlijst een forse prestatie levert, is volgens de bron nu al duidelijk. Een hoge opkomst kan de studenten de overwinning opleveren. Hun massademonstraties bleven vreedzaam en zij trapten niet in provocaties, ook niet toen de politie enkele keren hardhandig optrad. Er zijn geen openlijke leiders; beslissingen worden genomen via meerderheden in openbare vergaderingen. Dat maakt het volgens de bron lastig voor Vucic om vat op de beweging te krijgen met zijn propagandamachine. Hij schildert de studenten af als door het buitenland betaalde oproerkraaiers die de Servische staat willen omverwerpen. De studenten laten zich daar niet door van de wijs brengen. Omdat de studenten geen toegang hebben tot grote media, verspreiden zij hun boodschap vooral via sociale media en door massaal het land in te trekken.
Een grote vraag is wat de Studentenlijst doet als zij daadwerkelijk aan de macht komt. Het programma richt zich vooral op het doorlichten van alle overheidsinstellingen en -contracten. Wie corrupt blijkt, wordt vervolgd, en wie zich met overheidsgeld heeft verrijkt, moet dat terugbetalen. Ideeën over beter onderwijs bestaan wel, maar komen op een tweede plan. Ook de keuze tussen snel lidmaatschap van de EU en betere banden met Rusland schuiven de studenten voor zich uit. Een vooraf aangewezen premier is er niet; de nummer 1 op de lijst is een vrij onbekende cardioloog. Het gebrek aan politieke ervaring vormt volgens de bron de grootste zwakke plek van de lijst, omdat het chaos kan veroorzaken.
Vucic kan intussen rekenen op veel stemmen van ambtenaren. In de afgelopen weken doken opnieuw verhalen op van medewerkers van overheidsdiensten die onder druk zouden staan om aan te tonen dat zij op de SNS stemmen, en dat ook hun vrienden en familie dat doen. Wie weigert, verliest volgens die verhalen zijn baan. Daarnaast werkt de aanhoudende propaganda in de media in zijn voordeel. Er zijn ook Serviërs die weinig last hebben van zijn greep op het land, met name in de dorpen. Zij zijn volgens de bron blij met de economische groei, de aanleg van wegen en de stabiliteit die Vucic brengt in een land met een roerige recente geschiedenis. Vucic gaat met vertrouwen de strijd aan en zegt zich bij een eventuele nederlaag neer te leggen. De studenten twijfelen daaraan en vrezen dat hij desnoods via fraude aan de macht blijft. Om dat te voorkomen roepen zij hun aanhang op om al om 7 uur hun stem uit te brengen. Lange rijen op dat tijdstip moeten laten zien dat ook Vucic niet meer om de studenten heen kan.
4