In verschillende Franse steden zijn dit weekend tienduizenden mensen de straat opgegaan tegen een wetsvoorstel dat het gebruik van geweld door politieagenten en andere handhavers sneller legitiem zou verklaren. In Parijs kwamen zondag duizenden betogers samen, onder wie politici en vertegenwoordigers van mensenrechtenorganisaties. In totaal vonden in het hele land ongeveer honderd manifestaties plaats, waaronder in Marseille, Lyon, Lille en Toulouse. De betogers willen voorkomen dat de Franse Senaat het wetsvoorstel goedkeurt. Het lagerhuis nam het plan in juli al aan.
Het wetsvoorstel moet agenten die geweld gebruiken meer bescherming bieden. Het nieuwe uitgangspunt wordt dat zij bij het gebruik van geweld legitiem hebben gehandeld. Dat moet voorkomen dat politieagenten systematisch als verdachte gelden, zo redeneren voorstanders. Tegenstanders spreken van een «permis de tuer», een vergunning om te doden. Zij stellen dat het voorstel onderzoek naar de rechtmatigheid van politiegeweld beïnvloedt of zelfs onmogelijk maakt. «Het voorstel is bedoeld om de bewijslast om te keren», zei een vrouw die aanwezig was bij de demonstratie in Parijs. Een agent schoot haar broer in 2012 in zijn rug dood bij een overval in Seine-Saint-Denis, net buiten Parijs. Of het handelen van de agent is onderzocht, is niet duidelijk.
Bij de manifestatie in Marseille zei een medewerker van Amnesty International tegen de Franse krant Le Monde dat de vrees bestaat dat politiegeweld door deze wet verder zal toenemen. «In een land waar wangedrag door de politie tot de meest voorkomende problemen behoort, dreigt deze wet de situatie te verergeren», aldus een andere betoger. Een van de oprichters van de vereniging Stop aux violences d'État (Stop Staatsgeweld) riep tijdens de demonstratie «Nee tegen een vergunning om te doden, nee tegen straffeloosheid». Ze somde de voornamen op van jongeren, «de meesten afkomstig uit arbeiderswijken», die het slachtoffer werden van politiekogels.
De protesten volgen op een gerechtelijk onderzoek dat afgelopen week werd ingesteld naar een agent die eind juni in Carcassonne een man hardhandig tegen de grond werkte. Het slachtoffer overleed later. Onderzoek moet uitwijzen of er verband bestaat tussen het handelen van de agent en het overlijden. De zaak heeft de discussie over politiegeweld in Frankrijk verder aangewakkerd.
Een van de manifestaties liep zaterdag uit de hand. In Rennes, waar zo'n tweeduizend demonstranten bijeenkwamen, raakten drie politieagenten gewond nadat er projectielen naar hen werden gegooid. De politie arresteerde acht mensen. De minister van Binnenlandse Zaken Nuñez had de Franse veiligheidsdiensten al opgeroepen waakzaam te zijn bij de demonstraties, uit vrees voor incidenten.
De Senaat moet zich nog uitspreken over het wetsvoorstel. De stemming in het lagerhuis in juli was een eerste stap; nu richt de druk van de straat zich op de senaat. De betogers hopen dat de senatoren het plan alsnog afwijzen of aanpassen. Voor de Franse regering staat het voorstel symbool voor steun aan de politie, maar voor de tegenstanders raakt het de kern van de rechtsstaat: de vraag of agenten ter verantwoording kunnen worden geroepen wanneer zij geweld gebruiken.