De radicaal-rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) heeft bij de deelstaatverkiezingen in Mecklenburg-Voor-Pommeren naar schatting 37 procent van de stemmen behaald. In Berlijn is Die Linke met 24,5 procent voor het eerst de grootste partij geworden. Dat blijkt uit de eerste exitpolls die de Duitse publieke omroep ARD direct na het sluiten van de stembureaus om 18.00 uur publiceerde.
In Mecklenburg-Voor-Pommeren blijft de AfD de sociaaldemocraten van de SPD, die op 35,5 procent worden geschat, net voor. De CDU van bondskanselier Friedrich Merz heeft in de deelstaat het slechtste resultaat ooit behaald. Met een peiling van 5,5 procent volgens ARD en 5 procent volgens ZDF is het de vraag of de partij de kiesdrempel van 5 procent heeft gehaald. In Berlijn was het een nek-aan-nekrace tussen Die Linke en de CDU, die op 20 procent wordt geschat. De CDU levert daar nu nog de burgemeester.
Ondanks de zege van de AfD in Mecklenburg-Voor-Pommeren ligt het niet voor de hand dat de partij de deelstaat daadwerkelijk gaat besturen. Zowel in Berlijn als in Mecklenburg-Voor-Pommeren is er een meerderheid voor de SPD, Die Linke en de Groenen. De uitslagen zijn een nieuwe klap voor de CDU, die twee weken geleden bij de deelstaatverkiezing in Saksen-Anhalt ook al een groot verlies leed. Daar werd de AfD de grootste, de beste uitslag ooit voor de partij in een deelstaat die door de veiligheidsdienst als extreemrechts is bestempeld.
Bondskanselier Merz noemde de uitslag in een eerste reactie een «ramp» voor zijn partij. Hij gaf aan aan te willen blijven en benadrukte dat Duitsland voor enorme uitdagingen staat. «Ik neem deze verantwoordelijkheid op me, want ik wil ons land vooruit helpen», zei hij. Volgens Merz moeten hervormingen vanwege de economische en politieke problemen worden doorgevoerd, ook als «gif tegen autoritaire tendensen in de wereld». De onvrede over de economie en de hoge prijzen in Duitsland speelt een grote rol bij de verkiezingsuitslagen.
De positie van Merz als bondskanselier is door de voorlopige uitslagen nog hachelijker geworden. De neerwaartse trend van de CDU brengt ook de toekomst van de partij in gevaar. De partij lijkt geen antwoord te hebben op de opkomst van de AfD: het volledig blokkeren van samenwerking werkte niet, maar het overnemen van partijstandpunten evenmin. Merz wacht een pittige week waarin hij het vertrouwen van zowel de partijtop als de fractie in de Bondsdag moet herwinnen.
De deelstaten in Duitsland hebben veel bevoegdheden. Anders dan een Nederlandse provincie gaat een Duitse deelstaat onder meer over het onderwijs, de politiewetgeving en een deel van de belastingen. Een deelstaat heeft een eigen grondwet, regering en veiligheidsdienst. Ook over federale zaken zoals asiel en buitenlands beleid praten de deelstaatregeringen mee via de Bondsraad, die wetgeving van de Bondsdag beoordeelt en wetsvoorstellen kan indienen. De verschuivingen in de deelstaten hebben daardoor invloed op de regeerbaarheid in de landelijke politiek.
In Berlijn konden ongeveer 2,5 miljoen stemgerechtigden naar de stembus, in Mecklenburg-Voor-Pommeren zo'n 1,3 miljoen. In beide deelstaten mochten mensen van 16 jaar en ouder stemmen. Het waren de laatste Duitse deelstaatverkiezingen van dit jaar.