De Nederlandse stichting Protect Ukraine gaat samen met een Noorse organisatie het grootste ondergrondse ziekenhuis van Oekraïne bouwen. De faciliteit, waar levensreddende operaties moeten plaatsvinden, komt in een volledig betonnen gebouw van 600 vierkante meter op acht meter diepte. De locatie ligt dicht bij het front en wordt geheim gehouden. Het ziekenhuis moet in februari operationeel zijn.
De bekendmaking valt samen met de 35ste Onafhankelijkheidsdag van Oekraïne, de dag waarop het parlement in 1991 de onafhankelijkheid van de Sovjetunie uitriep. Voor het vierde jaar op rij staat deze dag in het teken van de oorlog met Rusland. De stichting zegt dat het ziekenhuis de overlevingskans van gewonde militairen moet vergroten, omdat zij dichter bij het front kunnen worden geopereerd.
De behoefte aan een ondergronds ziekenhuis komt voort uit de moeizame situatie aan het front, zegt Zita Jankovich, coördinator van de medische hulp van de stichting. Wanneer militairen of hulpverleners in de gevechtszone gewond raken, kunnen zij niet door een ambulance worden opgehaald, omdat die doelwit kan worden van Russische aanvalsdrones. Gewonden moeten zichzelf redden of worden opgehaald door onbemande robots. Die brengen de militair naar een medisch voertuig, meestal 's nachts op een moment dat Russische soldaten wisselen van dronetype. Daarna volgt een stabilisatiepunt en, als een operatie nodig is, een ziekenhuis. Oekraïense contacten lieten de stichting weten dat er behoefte is aan een plek waar gewonden eerder kunnen worden geopereerd.
Protect Ukraine telt ongeveer honderd vrijwilligers en gaat meerdere keren per jaar met een konvooi naar Oekraïne om goederen af te leveren, zoals medische hulpmiddelen, tenten en pick-uptrucks. Medeoprichter Jaap Scholten zegt dat de stichting Oekraïners soms sneller kan helpen dan overheden en internationale ngo's. Waar militairen normaal gesproken tot een halfjaar moeten wachten op medische hulppakketten, hebben zij die van de stichting soms al binnen een paar weken. Scholten prijst de Nederlandse regering voor de steun aan Oekraïne en noemt Protect Ukraine een aanvulling daarop.
Scholten, schrijver en al ruim twintig jaar woonachtig in Hongarije, zag daags na de Russische invasie bij de grensovergang met Hongarije hoe een jonge vrouw dekens, energierepen en appels uitdeelde aan vluchtelingen. In haar eentje deed ze de sfeer omslaan van wanhoop naar hoop, vertelt hij. Hij voelde toen de behoefte om Oekraïners te helpen. Met de hulp van vrienden richtte hij Protect Ukraine op. De stichting heeft volgens hem al duizenden levens gered.
De stichting werkt vanuit drie pijlers: verdediging, overleven en herstel. Dat betekent dat alleen defensieve en medische hulpmiddelen naar het land worden gebracht. In het begin van de oorlog waren dat vooral helmen, kogelvrije vesten en medische hulppakketten. Inmiddels gaat het ook om ambulances, benodigdheden om Shahed-drones uit de lucht te schieten, bussen die worden omgebouwd tot mobiele commandocentra en de financiering van opleidingen voor militairen. De stichting werkt zo veel mogelijk met militairen die lager in de rangorde zitten, zodat direct wordt gehoord wat er aan het front nodig is.