Navanethem Pillay, oud-rechter bij het Internationaal Strafhof (ICC) en voormalig VN-mensenrechtenchef, heeft de Nobelprijs voor de Vrede gekregen. Dat maakte het Noorse Nobelcomité vrijdag bekend. Pillay zei verrast te zijn door de toekenning. Ze hoorde het nieuws tijdens een zitting in de rechtbank en grapte dat ze de prijs misschien zou delen met de Amerikaanse president Donald Trump.
De Zuid-Afrikaanse jurist is geboren in Durban en heeft een lange carrière in de internationale rechtspleging. Ze was rechter bij het Rwanda-tribunaal en later bij het Joegoslavië-tribunaal. Van 2008 tot 2014 was ze Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties. Sinds 2015 is ze rechter bij het ICC in Den Haag. De Nobelprijs wordt haar toegekend voor haar inzet voor vrede en internationaal recht.
Het ICC reageerde verheugd op de toekenning. Voorzitter Tomoko Akane noemde de prijs een erkenning van het belang van het strafhof, juist in een tijd van aanvallen op het internationaal recht. Volgens Akane onderstreept de prijs dat het werk van het hof en de internationale rechtsorde niet vanzelfsprekend zijn.
Pillay's loopbaan staat in het teken van mensenrechten en internationale gerechtigheid. Ze was de eerste zwarte vrouw die rechter werd bij het Hooggerechtshof van Zuid-Afrika. Als VN-mensenrechtenchef sprak ze zich regelmatig uit over schendingen wereldwijd. Haar werk bij het ICC richt zich op het berechten van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
De toekenning aan Pillay betekent dat Donald Trump opnieuw naast de Nobelprijs grijpt. Trump heeft de afgelopen jaren meerdere keren gepleit voor een Nobelprijs voor de Vrede, onder meer voor zijn rol bij vredesakkoorden in het Midden-Oosten. Het Nobelcomité koos dit jaar echter voor Pillay. In reactie op de prijs grapte Pillay dat ze de onderscheiding misschien met Trump zou delen.
De Nobelprijs voor de Vrede wordt jaarlijks uitgereikt in Oslo. De prijs bestaat uit een medaille, een diploma en een geldbedrag. De uitreiking vindt traditioneel plaats op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel. Pillay volgt eerdere winnaars op, waaronder mensenrechtenorganisaties en vredesactivisten.
De prijs voor Pillay wordt gezien als een steunbetuiging aan het internationaal recht en de mensenrechten. In een tijd waarin internationale instellingen onder druk staan, benadrukt het Nobelcomité het belang van juridische bescherming van burgers. Pillay zelf blijft bescheiden: ze zei de prijs te zien als erkenning voor het werk van velen.
2