Het Hooggerechtshof van Missouri heeft een omstreden hertekening van kiesdistricten door het Republikeinse staatsbestuur tegengehouden. De zeven hoge rechters beslisten unaniem dat inwoners van de staat eerst via een referendum hun oordeel moeten geven voordat de nieuwe kieskaart gebruikt mag worden. Dat referendum wordt begin november gehouden, gelijktijdig met de tussentijdse Congresverkiezingen.

De zaak draait om een praktijk die in de Verenigde Staten bekendstaat als gerrymandering: het hertekenen van kiesdistricten om de eigen partij electoraal voordeel te bezorgen. Zowel Republikeinen als Democraten doen dit al decennialang wanneer zij de macht in een staat hebben. Normaal gebeurt dat kort na de volkstelling die eens in de tien jaar plaatsvindt. Onder druk van president Trump kozen rode staten als Texas en Missouri er nu echter voor om dit vlak voor de verkiezingen te doen, waarop blauwe staten als Californië op hun beurt terugslaan. Volgens waarnemers is zo'n gecoördineerde actie op de valreep van de midterms nieuw. De nettowinst voor de Republikeinen wordt geschat op tien zetels of meer.

In Missouri dreigden de Democraten door de aanpassing een zetel in het Congres kwijt te raken. In Kansas City, de grootste stad van de staat, bezorgt de overwegend zwarte bevolking hun zwarte volksvertegenwoordiger al tientallen jaren moeiteloos de verkiezingswinst. Bij de herindeling werden echter witte plattelandsdorpjes tot ver in de omstreken aan het stadsdistrict vastgeplakt, gebieden waar doorgaans Republikeins wordt gestemd. Door die vermenging dreigde de zittende zwarte kandidaat plotseling het onderspit te delven tegen zijn Republikeinse opponent.

De nieuwe districtsgrens loopt onder meer langs Troost Avenue in Kansas City. Die straat heeft een beladen geschiedenis: ze is vernoemd naar de Nederlandse slavenhouder Benoist Troost, een van de oprichters van de stad, en vormde tot in de jaren zestig de officiële scheidslijn tussen de witte en zwarte gemeenschap. Ondernemer Chris Goode, die een winkel runt aan de straat, voelt zich door de herindeling opnieuw weggezet. Zijn sapbar valt nu buiten het district van de zwarte kandidaat. Eerdere pogingen van Goode om de straat te hernoemen naar Truth Avenue strandden. Hij noemt de hertekening een dubbele klap in het gezicht van de zwarte gemeenschap.

Boze inwoners van Missouri haalden ruim 300.000 handtekeningen op om een referendum tegen de herindeling af te dwingen. Het hoofd van de kiesraad, een Republikein, negeerde die oproep. Ook bij twee lagere rechters kregen de tegenstanders nul op het rekest. Daarop trokken zij naar het Hooggerechtshof, waar hun zaak deze week diende. Buiten het gerechtsgebouw in Jefferson City verzamelden zich enkele honderden betogers. Een van hen droeg een doodskist mee met daarin een grondwet. Actiegroep People Not Politicians, die de zaak aanspande, stelde dat kiezers hun politici horen te kiezen en niet andersom.

President Trump reageerde woedend op zijn platform Truth Social. Volgens hem is het ondoenlijk om de kaart binnen de korte tijd die nog rest tot de tussentijdse verkiezingen terug te veranderen. Hij sprak van een zwarte dag voor het recht. Autoriteiten in Missouri waarschuwen voor chaos, omdat de stembiljetten voor de Congresverkiezingen over twee weken de deur uit moeten. Inwoners van de staat stemden bij de recente voorverkiezingen, waarbij zij binnen hun eigen partij hun favoriete kandidaat kozen, al volgens de nieuwe kaart.

De staat Missouri kan nog in hoger beroep gaan bij het Hooggerechtshof in Washington DC. Dat hof gaf Texas eind vorig jaar voorlopig groen licht voor een vergelijkbare hertekende kieskaart. In een dozijn andere staten lopen soortgelijke rechtszaken over de herindeling van kiesdistricten.

Auteur

Samenleving

Lotte Jansen — samenleving, Kernblik.