De EU-ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken komen de komende dagen in Ierland bijeen om te spreken over een gezamenlijk antwoord op de toenemende Russische hybride acties. Sabotage, hacks en drone-incidenten in Europa zijn de aanleiding voor het overleg. De incidenten worden steeds gevaarlijker: eind augustus schakelden Roemeense gevechtsvliegtuigen een zeedrone vol explosieven uit, en eerder werden drones met explosieven aangetroffen bij een Oekraïens vrachtvliegtuig op het vliegveld van Leipzig.
Het is vaak lastig om ondubbelzinnig vast te stellen wie verantwoordelijk is voor de drones. Maar de Duitse bondskanselier Friedrich Merz wordt verwacht binnenkort bekend te maken dat Moskou achter de drones in Leipzig zit. Dat zou een stap zijn die niet zonder gevolgen kan blijven; Berlijn zal dan met een tegenreactie komen. Duitsland-correspondent Charlotte Waaijers zegt dat Merz de tijd heeft gebruikt om opties binnen zijn regering af te stemmen. Mogelijke maatregelen zijn het uitzetten van Russische diplomaten, het verhogen van de steun aan Oekraïne of het sluiten van het zogeheten Ruslandhuis in Berlijn, een culturele instelling die mogelijk wordt misbruikt voor propaganda en spionage. Merz moet balanceren tussen kracht tonen en zorgen over verdere escalatie.
De Duitse sancties worden gecoördineerd met EU- en NAVO-partners, maar er zal ook een Europees antwoord moeten komen. Alle EU-landen hebben op een of andere manier last van de acties, al kan lang niet altijd overtuigend bewezen worden dat Rusland erachter zit. In de wandelgangen klinken geluiden over sancties tegen honderden Russen en Russische bedrijven. Defensie-expert Michelle Haas van de Universiteit Gent benadrukt dat het niet gaat om terugslaan in Rusland, maar om het scheppen van voorwaarden om te de-escaleren. Het benoemen van de verantwoordelijke hoort daarbij, net als het opbouwen van de eigen verdediging.
De toegenomen dreiging hangt volgens Haas samen met de steeds grotere luchtaanvallen op Oekraïne. Rusland probeert Oekraïne harder te raken en tegelijkertijd de Europese steun te ondermijnen door hybride aanvallen op te voeren. Europese staten zijn kwetsbaar en er zijn geen kant-en-klare oplossingen. De EU-ministers spreken daarom ook over het verder opvoeren van de Europese hulp aan Oekraïne. President Zelensky vraagt al tijden om meer luchtverdediging. De situatie is nijpend: vrijwel iedere nacht stuurt Rusland honderden drones naar het land. Afgelopen weekend vielen tientallen doden toen een munitiedepot ontplofte na een drone-inslag nabij Kyiv.
Ook de supersnelle ballistische raketten geven hoofdbrekens. Vanwege een dramatisch tekort aan luchtafweerraketten staat Oekraïne vrijwel machteloos. Alleen Amerikaanse Patriot-raketten kunnen de hypersonische raketten tot nu toe uitschakelen. Europese landen hebben al veel voorraden gegeven aan Oekraïne, maar de Amerikanen houden hun raketten liever zelf vanwege de Iranoorlog. Haas noemt het probleem acuut: er zijn nog voorraden bij Europese staten en er is nog mogelijkheid om meer te leveren. Dat is op korte termijn de enige oplossing.
De EU-ministers weten dat Rusland zal reageren op harde beschuldigingen, nieuwe sancties en extra steun aan Oekraïne. De vrees is dan ook dat de spanningen tussen Rusland en de EU en de NAVO de komende tijd verder oplopen.