De Curaçaose luchtvaartautoriteit CCAA heeft vorige week een privévliegtuig geweigerd waarmee de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado vanuit Panama naar Curaçao wilde reizen. Dat gebeurde na een verzoek van hogerhand, zegt CCAA-directeur Peter Steinmetz. Wie dat verzoek deed, blijft vooralsnog onduidelijk. Betrokkenen zijn vaag en ook navraag bij de Curaçaose regering levert geen helderheid op.
Het privévliegtuig met registratie HP-4DMB had op 22 september toestemming gevraagd om vanuit Panama naar Curaçao te vliegen. Privé- en chartervluchten mogen niet zonder meer op Curaçao landen. Ze moeten vooraf een landing authorization aanvragen bij de CCAA. Die aanvraag werd geweigerd. Volgens Steinmetz gebeurde dat na een verzoek van hogerhand, maar hij laat niet weten wie dat verzoek heeft gedaan.
De Curaçaose minister Charles Cooper, verantwoordelijk voor verkeer en vervoer, zegt dat het verzoek in ieder geval niet van hem kwam. Op de vraag of het van zijn ministerie of de Curaçaose regering afkomstig was, antwoordde hij: «Van mij in ieder geval niet.» Voor verdere vragen verwees hij naar Steinmetz. Toen hem werd gevraagd naar mogelijke buitenlandse betrokkenheid, verwees Cooper naar premier Gilmar Pisas. Die wil geen commentaar geven op de kwestie.
Daarmee blijft onduidelijk of het verzoek uit Curaçao kwam, vanuit Nederland of van een andere overheid. Curaçao beslist zelf over zijn burgerluchtvaart, maar buitenlands beleid is binnen het Koninkrijk der Nederlanden een Koninkrijksaangelegenheid. De Rijksministerraad, bestaande uit Nederlandse ministers en gevolmachtigde ministers van Aruba, Curaçao en Sint-Maarten, behandelt buitenlandse betrekkingen gezamenlijk.
Staatssecretaris Eric van der Burg van Koninkrijksrelaties wilde niet inhoudelijk ingaan op de mislukte terugreis. Tijdens een digitale persbijeenkomst met Caribische media zei hij dat binnen de Rijksministerraad is afgesproken dat minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen namens het Koninkrijk het woord voert. Van der Burg noemde de situatie «zeer delicaat». Berendsen nam op 25 september deel aan de Rijksministerraad, enkele dagen nadat de vluchten van Machado naar Aruba en Curaçao waren mislukt.
Ook premier Rob Jetten kreeg vrijdag tijdens zijn wekelijkse persconferentie vragen over de kwestie. De Volkskrant vroeg hem of hij kon uitsluiten dat Nederland de reis van Machado naar Aruba en Curaçao had bemoeilijkt. Jetten sloot dat niet uit. Hij zei dat Nederland contact onderhoudt met de Venezolaanse oppositie en vanwege de veiligheid van oppositieleden geen nadere mededelingen wil doen. Op de vraag of Nederland verzoeken had ontvangen om op Aruba of Curaçao te mogen landen, gaf hij evenmin rechtstreeks antwoord. Hij zei wel dat er vanwege Venezuela «regelmatig contact» is met Aruba en Curaçao.
Jetten had in New York kort daarvoor gesproken met Delcy Rodríguez, de interim-president van Venezuela. Hij zei haar te hebben voorgehouden dat Machado en andere oppositieleiders vrij naar Venezuela moeten kunnen terugkeren en aan toekomstige verkiezingen moeten kunnen deelnemen.
De Venezolaanse nieuwszender NTN24 meldde op 22 september dat Machado die dag eerst vanuit Panama naar Aruba probeerde te vliegen en later naar Curaçao. Beide pogingen gingen niet door. Het Spaanse persbureau EFE meldde later dat ook Bonaire als mogelijke tussenstop was onderzocht. Volgens een bron die bekend was met de operatie vertrok het vliegtuig uiteindelijk niet uit Panama omdat Aruba, Curaçao en Bonaire geen toestemming voor een landing hadden gegeven. Machado's team zegt dat ze inmiddels minstens zeven pogingen heeft gedaan om Venezuela weer binnen te komen.
Curaçao en Aruba, autonome landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden, liggen vlak voor de Venezolaanse kust en kunnen als tussenstation worden gebruikt. Sinds maart moeten privé-, charter- en andere niet-geregelde vluchten minimaal 48 uur voor aankomst toestemming vragen aan de CCAA. Voor vluchten tussen Curaçao en Venezuela is daarnaast toestemming nodig van de Venezolaanse luchtvaartautoriteit INAC. De geweigerde aanvraag voor HP-4DMB ging echter om de vlucht Panama-Curaçao. Uit de gepubliceerde regels volgt daardoor niet zonder meer dat voor die vlucht Venezolaanse toestemming nodig was.
2