Britse supermarkten en winkels zetten in toenemende mate AI-technologie en gezichtsherkenning in om het sterk gestegen aantal winkeldiefstallen tegen te gaan. Supermarktketen Filco in Wales heeft in alle filialen camera's geïnstalleerd die met AI-software verdachte handelingen herkennen, zoals het wegstoppen van producten in een broekzak, shirt of tas. Het systeem stuurt het personeel binnen enkele seconden een melding op telefoon of tablet.
«Als we dat niet doen, gaan we failliet», zegt manager Nathan Walmsley van Filco. «Er wordt hier elke dag gestolen. Als we niet flink investeren in beveiliging, verliezen we simpelweg te veel geld aan diefstal om het hoofd boven water te houden.» Volgens hem wordt nu zeker de helft minder gestolen en voelt het personeel zich veiliger. Daarnaast heeft de keten geïnvesteerd in gezichtsherkenning, waarbij gezichten worden gescand en vergeleken met een database. Als iemand die eerder heeft gestolen binnenkomt, krijgt het personeel een melding en kan de toegang worden geweigerd. De beelden gaan naar de politie.
De aanpak past bij een bredere trend in het Verenigd Koninkrijk. Volgens officiële cijfers gaat het om een half miljoen diefstalincidenten per jaar, maar de sector zelf schat het werkelijke aantal op twintig miljoen. Door een gebrek aan politiecapaciteit gaat de dief vaak vrijuit. «Zwaardere criminaliteit krijgt voorrang op winkeldieven», zegt Walmsley. «En dus moeten we het zelf oplossen.»
In Nederland mogen winkels geen gezichtsherkenning inzetten voor beveiligingsdoeleinden. Dat verschil komt doordat de Britse privacywet het «gerechtvaardigd belang», bijvoorbeeld het voorkomen van diefstal, als wettelijke grondslag accepteert. In de EU is dat niet zo. De inzet van gezichtsherkenning in Britse winkels roept dan ook discussie op over privacy. Burgerrechtenorganisaties waarschuwen dat gewone klanten op zwarte lijsten kunnen belanden, zonder dat de politie of de rechterlijke macht daaraan te pas komt.
De technologie blijkt ook fouten te maken. Er zijn meerdere gevallen bekend van mensen die verkeerd zijn geïdentificeerd en onterecht uit een winkel werden gezet. Supermarktketen Sainsbury's, die sinds kort ook gezichtsherkenning gebruikt, moest onlangs excuses aanbieden nadat een nietsvermoedende klant door de beveiliging naar buiten was gewerkt. Critici wijzen er bovendien op dat gezichtsherkenningssystemen niet evenredig op verschillende huidskleuren zijn getraind, waardoor de foutmarge voor sommige huidskleuren groter kan zijn.
Ondanks deze bezwaren vindt David Spencer, voormalig rechercheur en adviseur bij denktank Policy Exchange, de inzet van de technologie noodzakelijk. «Momenteel verliezen winkeliers en retailers jaarlijks 4,5 miljard euro aan diefstal. Dat heeft een enorme economische impact», zegt hij. Volgens Spencer is er een klimaat van straffeloosheid ontstaan doordat daders te vaak vrijuitgaan. Dat komt door een wet uit 2014 die diefstal onder de 200 Britse pond minder prioriteit gaf, door het gebrek aan politiecapaciteit en door achterstanden bij de rechtbanken. Daardoor zijn ook georganiseerde diefstalbendes ontstaan die goederen stelen om ze door te verkopen.
De technologie die winkeleigenaren nu installeren, kan volgens Spencer een groot verschil maken bij het opsporen van deze criminele groepen. «Eigenlijk helpen winkeleigenaren de politie zo bij het in kaart brengen en ontmantelen van dit soort criminele netwerken.» Hij benadrukt wel dat het uiteindelijk niet de technologie is die beslist of iemand wordt gearresteerd. «Daar moet eerst een politieagent naar kijken en vervolgens, waar nodig, een rechter over oordelen.»
3