Nederland is onvoldoende voorbereid op grootschalige militaire transporten tijdens een oorlog op het Europese continent. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer na onderzoek. Onze wegen en het spoornet voldoen niet aan de eisen voor de zogeheten militaire corridors, terwijl Nederland binnen de NAVO juist een grote rol moet spelen in het doorvoeren van materieel naar bijvoorbeeld Oost-Europa.
Er is minimaal 9,5 miljard euro nodig om de routes geschikt te maken voor militair vervoer. Dat bedrag komt bovenop een al bestaand tekort voor onderhoud en aanleg van bruggen, wegen en spoor. Het kabinet raamt dat tekort op 80 miljard euro, waarvan ruim 20 miljard tot 2038 is gedekt. De Rekenkamer noemt het zorgelijk dat er de komende jaren niet genoeg geld wordt uitgetrokken voor het gereedmaken van de militaire doorvoerroutes. Volgens Barbara Joziasse van de Rekenkamer zullen er «keuzes moeten worden gemaakt» door de politiek.
Door de strategische ligging aan de Noordzee is Nederland een geschikt doorvoerland voor Europese transporten in oorlogstijd. Binnen de NAVO zijn daar afspraken over gemaakt. Het gaat om het vervoer van materieel zoals tanks, kleinere vervoermiddelen of wapensystemen voor bondgenoten. De Rekenkamer stelt vast dat een aantal voertuigen met «exceptionele afmetingen» nu niet over de corridors kan. Waar dat wel mogelijk is, is een groot deel van de infrastructuur aan vernieuwing en vervanging toe. Joziasse: «Verouderde bruggen geven nu al problemen voor vrachtverkeer. Dat geldt dan helemaal voor militair materieel.»
Ook is Nederland niet goed voorbereid op de gevolgen van grootschalige militaire transporten voor de samenleving. Als er oorlog komt en er op grote schaal militair materieel wordt vervoerd, heeft dat veel invloed op het overige verkeer. Dat verkeer komt deels stil te liggen of moet omrijden, met alle gevolgen voor het maatschappelijke leven. Ook op het spoor kunnen problemen ontstaan. Het vervoeren van breed materieel kan ertoe leiden dat niet één maar ook een naastgelegen spoor niet gebruikt kan worden. De exacte routes van de militaire corridors zijn vertrouwelijk.
Vrijdag maakt het kabinet bekend welke bruggen en wegen de komende tijd voorrang krijgen voor onderhoud of vervanging. Met de benodigde miljarden voor de militaire corridors komen er nog meer moeilijke keuzes bij. Toch is het de inzet van het kabinet om bij oorlog op het continent «grootschalig en langdurig militair transport zo efficiënt en ongehinderd mogelijk plaats te laten vinden», zegt minister Karremans (VVD) van Infrastructuur in een reactie. Een deel van de informatie die nodig is om de uiteindelijke kosten van de aanpassingen scherper te krijgen, is volgens Karremans in Europa «nog in beweging». Als daar meer zicht op is, zal Karremans de Kamer verder informeren.
2