Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) laat een onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar misstanden bij donorconceptie. Dat bevestigt het ministerie na berichtgeving over de kwestie. Het onderzoek moet duidelijk maken hoe misstanden in de Nederlandse donorconceptie hebben kunnen ontstaan en hoe lang die hebben kunnen voortduren.
Aanleiding voor het onderzoek is onder meer de zaak rond massadonor Simon. Hij bleek jarenlang te kunnen doorgaan met het doneren van sperma, terwijl hij al geruime tijd bij instanties in beeld was. Pas nadat daarover naar buiten kwam, werd duidelijk dat er sprake was van een patroon dat instanties hadden moeten opmerken. Volgens het ministerie is dat niet op zichzelf staan; het is een van de voorbeelden van de misstanden die Nederland binnen de donorconceptie kent.
Het onderzoek wordt onafhankelijk uitgevoerd, zo heeft het ministerie laten weten. Daarmee wil VWS meer inzicht krijgen in de wijze waarop misstanden in de donorconceptie hebben kunnen ontstaan. Het gaat nadrukkelijk om historisch onderzoek: niet alleen de vraag wat er is misgegaan, maar ook hoe de betrokken instanties en het systeem dat mogelijk hebben laten gebeuren. De uitkomsten moeten aanknopingspunten bieden om herhaling in de toekomst te voorkomen.
De zaak rond Simon leidde de afgelopen periode tot veel maatschappelijke verontwaardiging. Donorconceptie is in Nederland aan regels gebonden. Zo geldt er een maximum aan het aantal kinderen dat één donor mag verwekken en moeten klinieken en spermabanken zich aan richtlijnen houden. In de praktijk blijkt echter dat niet altijd te worden nageleefd of tijdig te worden gesignaleerd. De massadonor kon jarenlang doorgaan, ondanks dat hij bij instanties bekend was.
Het ministerie benadrukt dat het onderzoek losstaat van individuele zaken. Het doel is een breder beeld te krijgen van de manier waarop misstanden hebben kunnen ontstaan en welke structuren daarbij een rol hebben gespeeld. Daarmee moet het onderzoek ook duidelijk maken waar de verantwoordelijkheid ligt en welke lessen daaruit te trekken zijn.
Voor betrokkenen bij donorconceptie is de kwestie gevoelig. Donoren, wensouders en donorkinderen hebben er belang bij dat duidelijk is wie verantwoordelijk is en hoe fouten in de toekomst kunnen worden voorkomen. Het onafhankelijke onderzoek moet die duidelijkheid gaan bieden. Wanneer de resultaten worden verwacht, is nog niet bekendgemaakt.
2