Gelderland wordt de eerste provincie die concrete regels vastlegt voor zogeheten stikstofstroken rond kwetsbare natuur. Provinciale Staten stemden met 37 tegen 14 stemmen voor het opnemen van het maatregelenpakket in de nieuwe omgevingsverordening. De bufferzones komen rond de Veluwe, de landgoederen bij Brummen en de natuurgebieden Bekendellen en Willinks Weust.
De stroken zijn maximaal 500 meter breed. Binnen die zones moet de stikstofuitstoot de komende tien jaar flink dalen. Volgens de provincie is het verminderen van uitstoot dicht bij kwetsbare natuur het meest effectief. Nog dit jaar gaan er strenge regels gelden. De vestiging van nieuwe veehouderijen wordt verboden. Andere maatregelen, zoals minder gasverbruik door bedrijven, verplichte stalmodernisering en een verbod op kunstmest, gaan vanaf 2030 of uiterlijk 2035 in.
De Gelderse maatregelen staan naast de landelijke stikstofplannen die nog worden uitgewerkt. Als landelijke regels uiteindelijk verder gaan dan het provinciale beleid, krijgen de landelijke regels voorrang. De provincie benadrukt dat het beleid niet alleen nodig is om de staat van de natuur te verbeteren, maar ook om de vergunningverlening weer op gang te brengen. Belangrijke bouwprojecten, zoals woningbouw en de aanleg van wegen, komen nu niet of moeilijk van de grond.
De stemming verliep niet zonder slag of stoot. De BBB, de grootste coalitiepartij in Gelderland, was verdeeld over het voorstel van haar eigen gedeputeerde Ans Mol. De partij wilde meer duidelijkheid over de effectiviteit en haalbaarheid van het strokenbeleid, omdat het grote gevolgen heeft voor boeren. Uiteindelijk stemden zeven van de twaalf BBB-Statenleden tegen. Coalitiepartners VVD, CDA, ChristenUnie en SGP stemden voor, net als GroenLinks, PvdA en D66. Daarmee kwam het voorstel aan een meerderheid. De Statenvergadering duurde veertien uur.
SGP-voorman Gerrit Averesch zei zeer teleurgesteld te zijn dat juist de partij die zegt te staan voor boeren niet levert. Gedeputeerde Mol noemde niets doen geen optie. «Daarmee zouden we juist heel veel risico nemen voor de agrarische sector», aldus Mol. Ze zei het dilemma van de BBB-Statenleden te begrijpen: «Dit zijn mensen die dicht bij degenen staan die het ook raakt.»
De invoering van de bufferzones betekent een nieuwe stap in het Gelderse stikstofbeleid. De provincie kiest ervoor om zelf concrete regels vast te leggen, vooruitlopend op landelijke maatregelen. Voor boeren in de aangewezen gebieden verandert de komende jaren veel. Nieuwe veehouderijen zijn daar niet meer welkom en bestaande bedrijven krijgen te maken met strengere eisen op het gebied van gasverbruik, stallen en kunstmest.
De maatregelen moeten de komende tien jaar zorgen voor een flinke daling van de stikstofuitstoot in en rond de kwetsbare natuur. De provincie verwacht dat de aanpak daar het meeste effect heeft. Of de landelijke plannen verder gaan dan het Gelderse beleid, is nog niet duidelijk. Tot die tijd gelden de provinciale regels binnen de aangewezen zones.
2