Het bestuur van het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam moet van staatssecretaris Judith Tielen (Voortgezet Onderwijs) direct verbeteringen doorvoeren. Als dat niet gebeurt, dreigt zij de geldstroom naar de islamitische middelbare school af te knijpen. Tielen grijpt in via een zogeheten aanwijzing, de zwaarste juridische maatregel die zij tegen een schoolbestuur kan nemen.
Tielen is duidelijk over de reden van het ingrijpen. "Het is onbestaanbaar dat deze leerlingen elke dag onderwijs krijgen dat tekortschiet", zegt zij. "School hoort een plek te zijn waar je je kan ontwikkelen en vooruitgaat. Schoolbesturen hebben de verantwoordelijkheid om daarvoor te zorgen." Met die woorden benadrukt de staatssecretaris dat het om de leerlingen gaat en niet alleen om formele procedures.
Aanleiding is een oordeel van de Inspectie van Onderwijs, die de Stichting Islamitisch Onderwijs (SIO), het officiële bestuur van de school, wanbeheer verwijt. De kwaliteit van het onderwijs is volgens de inspectie onvoldoende, en de examenresultaten en slagingspercentages blijven achter. Ook het functioneren van het schoolbestuur schiet tekort. Het bestuur kreeg meerdere keren de opdracht om deze problemen te herstellen, maar volgens de inspectie is dat onvoldoende gebeurd. Daarom ziet de staatssecretaris nu geen andere weg dan een formele aanwijzing.
Met de aanwijzing moet het bestuur van het Cornelius Haga Lyceum van Tielen twee extra bestuursleden aantrekken en een plan opstellen om verbeteringen door te voeren. Het ministerie van Onderwijs wil bovendien elke vier weken horen hoe het daarmee staat. Die frequente rapportage betekent dat het ministerie nauwer toezicht houdt op de school dan gebruikelijk is, zolang de aanwijzing van kracht is.
Het schoolbestuur reageerde eerder op het inspectierapport en zei niet te vinden dat er sprake is van wanbeheer. Wel erkende de stichting dat de kwaliteit van het onderwijs op onderdelen moet verbeteren. Het bestuur erkent dus de kritiek op de onderwijskwaliteit, maar niet het oordeel over het beheer. Dat verschil in lezing maakt de zaak gevoelig: de inspectie spreekt van een structureel probleem, de school van verbeterpunten.
Volgens berichtgeving van NRC krijgt het Haga Lyceum opnieuw een reprimande van het ministerie, en is de maatregel van Tielen dus geen eerste confrontatie tussen school en overheid. De advocaat van de school noemt de aanwijzing "heel merkwaardig" en stelt dat zij de "hele vrijheid van bijzonder onderwijs" onderuit haalt. Bijzonder onderwijs, waartoe ook islamitische scholen behoren, heeft in Nederland een grondwettelijke vrijheid, maar die vrijheid is niet onbeperkt en wordt begrensd door de kwaliteitseisen en het toezicht van de overheid.
Het ministerie en de school blijven daarmee van mening verschillen over de vraag hoe ver het overheidsingrijpen mag gaan. Voor de leerlingen van het Haga Lyceum gaat het om het onderwijs dat zij nu volgen. Of de verplichte verbeteringen voldoende zijn, moet blijken uit de vier-wekelijkse rapportages aan het ministerie. Bij onvoldoende vooruitgang blijft de financiële straf als mogelijkheid op tafel.
5