Minstens 68 van de 150 Tweede Kamerleden hebben het afgelopen jaar in de Kamer spreekteksten uitgesproken die met behulp van AI-chatbots als ChatGPT en Claude tot stand zijn gekomen. Dat blijkt uit onderzoek van opinieweekblad De Groene Amsterdammer en onderzoeksplatform Investico.
De onderzoekers haalden alle spreekteksten van de Kamerleden door het detectieprogramma Pangram, dat teksten scant op kenmerken van kunstmatige intelligentie. Teksten die voor minder dan de helft met AI waren geschreven, bleven buiten beschouwing. Daardoor is het werkelijke aantal gebruikers vrijwel zeker hoger dan 68. Het onderzoek keek alleen naar de teksten waarmee Kamerleden hun bijdrage beginnen; interrupties en moties tellen niet mee.
Bovenaan de lijst staat voormalig Kamerlid Lahlah van Pro, die inmiddels wethouder in Amsterdam is. Zij wordt gevolgd door Van Meetelen (PVV), Belhirch (D66) en Van Eijk (VVD). Dat het gebruik over de hele breedte van de Kamer voorkomt, blijkt ook uit de partijverdeling: alleen de SP, Partij voor de Dieren en Volt maakten er helemaal geen gebruik van. Uiterst rechtse fracties als de PVV en Groep Markuszower zijn volgens de onderzoekers juist oververtegenwoordigd.
Lahlah deed vorig jaar mee aan vijf debatten, onder meer over armoedebeleid en de Participatiewet. Bij vier daarvan raadpleegde ze chatbots. In een schriftelijke reactie zegt ze dat haar bijdragen altijd waren gebaseerd op gesprekken met burgers tijdens werkbezoeken. «Die verhalen laten zich soms moeilijk vatten in enkele minuten spreektijd, dus gebruikte ik AI.»
Opvallend is dat sommige Kamerleden de hulpmiddelen ook inzetten voor hun maidenspeech, doorgaans een persoonlijk getint verhaal bij het eerste optreden in de Kamer. Verder staan in de top van de lijst vooral backbenchers en leden die nog maar kort in de Kamer zitten. Bij grote debatten waar fractievoorzitters het woord voeren, zoals de Algemene Politieke Beschouwingen na Prinsjesdag, zijn nauwelijks of geen AI-teksten te horen. In commissiedebatten in de achterzalen is soms meer dan de helft van de spreekteksten met digitale hulpmiddelen opgesteld.
Alle Kamerleden die in het onderzoek naar voren komen, erkennen dat ze AI gebruiken voor hun spreekteksten. Ze benadrukken dat het alleen om een hulpmiddel gaat, bijvoorbeeld om zinnen beter te laten lopen of een betoog in te korten. «Ik zal nooit een tekst uitspreken waar ik niet achter sta», zegt PVV-Kamerlid Van Meetelen.
Bij de drie Kamerleden van BBB komt ongeveer 30 procent van de bijdragen grotendeels uit ChatGPT of Claude. Fractievoorzitter Vermeer noemt dat voor een kleine fractie met veel werk niet vreemd. «We gebruiken ook rekenmachines, mobiele telefoons en zelfs koffiezetapparaten.»
CDA'er Krul staat op nummer vijf en zegt geschrokken te zijn van die positie. Hij erkent dat hij AI soms gebruikt om teksten in te korten zonder de inhoud te veranderen. «Ik zou het heel erg vinden als nu het beeld ontstaat: zijn bijdragen rollen volledig uit Chat.» Partijleider Bontenbal hecht juist sterk aan authenticiteit en zegt dat de CDA-fractie werkt aan richtlijnen voor AI-gebruik. «Ik zou het heel erg vinden als mijn fractieleden zoekopdrachten zouden hanteren als verzin drie christendemocratische ideeën over onderwerp X, Y of Z.»
Eerder werd al bekend dat premier Jetten regelmatig AI gebruikt voor berichten op sociale media. Onderzoek van de NOS wees vorige maand uit dat een kwart van de schriftelijke vragen van Kamerleden met hulp van AI is opgesteld. Het detectieprogramma Pangram let vooral op zinsconstructies die chatbots graag gebruiken, zoals tegenstellingen, argumenten in drieën en het gedachtestreepje dat vaak een wending in een zin aankondigt.
1