Premier Jetten heeft begrip getoond voor de onrust die is ontstaan over de plannen voor box 3. «Ik kan me voorstellen dat mensen het niet meer kunnen bijbenen», zei hij over de verwarring bij honderdduizenden kleine beleggers en spaarders. Zij dachten even dat zij belasting moesten gaan betalen over hun vermogen, maar dat plan werd na anderhalve dag alweer ingetrokken.
De coalitie had dagen nodig om het intern eens te worden over een nieuw plan voor box 3. Dat plan was op het nippertje klaar, op de avond voor de Algemene Financiële Beschouwingen. De dag erna bleek niet alleen de oppositie kritisch, maar ook coalitiepartijen hadden weinig zin om kleinere spaarders en beleggers te belasten. Minister Heinen van Financiën gaf anderhalve dag later toe dat hij de dekking niet goed doordacht had. «Een minderheidskabinet is taai», verzuchtte de VVD-minister bij de inloop van de ministerraad.
VVD-vicepremier Yesilgöz noemde het «geen leuke week» vanwege de «ruis, commotie en beeldvorming» rond het Belastingplan. Volgens haar heeft dat bij de VVD-achterban «angst voor een linkse agenda» veroorzaakt. Zij benadrukte dat rechts ook successen heeft geboekt, zoals lagere accijns op benzine, lagere belasting in box 2 en lagere vliegbelasting. Dat er nu een meerderheid is voor een versnelde vermogenswinstbelasting in box 3 ziet de VVD als een grote overwinning. «Het megaprobleem rond box 3 wordt nu in 2028 opgelost», zei Yesilgöz. «Tot twee maanden terug dacht niemand dat dat kon.»
Toch zijn er nog hordes te nemen. De versnelde invoering van de vermogensbelasting kost naar schatting 15 miljard euro. Het kabinet moet binnen enkele weken met een nieuw dekkingsplan komen om invoering in 2028 te halen. Een van de opties is het afschaffen van een constructie rond de erfbelasting, de schenking op papier. Ook die optie ligt bij de VVD en andere rechtse partijen gevoelig.
De coalitie hoopt voor het Belastingplan nog altijd op «brede steun», maar het is onduidelijk hoe die te verkrijgen. Zowel Pro als JA21, partijen die nodig zijn voor een meerderheid, willen alleen steun geven als de inkomstenbelasting omlaaggaat. De onderhandelingen worden extra ingewikkeld doordat sommige partijen alleen willen instemmen met het Belastingplan als het kabinet aan andere voorwaarden voldoet. Zo wil BBB dat de stikstofplannen worden aangepast en SGP dat abortussen worden teruggedrongen.
Het kabinet heeft nog enkele weken om een meerderheid te vinden, want op 12 november stemt de Tweede Kamer over het Belastingplan. Intussen moet ook de wetswijziging voor box 3 met stoom en kokend water door de Eerste en Tweede Kamer. «Als de discussie vooral gaat over de dekking van het voorstel, is daar altijd uit te komen», blijft Jetten optimistisch. Een opsteker voor het kabinet is dat de vakbonden komende woensdag weer aan tafel zitten. Dan begint het gesprek over hervormingen in de WW en de WIA, die volgens het kabinet uiteindelijk ook een besparing moeten opleveren.
4