Ierland heeft als halfjaarlijks EU-voorzitter een nieuw voorstel gedaan voor de meerjarenbegroting van de Europese Unie. Het land wil 140 miljard euro schrappen uit het eerdere voorstel van de Europese Commissie. Dat voorstel bedroeg 1,76 biljoen euro voor de periode na 2027. Het Ierse plan verlaagt dat naar 1,62 biljoen euro. Dat is nog steeds een stijging van 30 procent ten opzichte van de huidige begroting van 1,2 biljoen euro, maar 8 procent minder dan wat de Commissie wilde.
Het kabinet heeft al laten weten dat ook dit nieuwe voorstel onvoldoende is. Minister Heinen van Financiën zegt in een schriftelijke reactie: «Ook met dit voorstel kan Nederland niet instemmen. Nederland wil met andere landen een veel grotere reductie van de begroting zien. We sturen het voorstel dus per ommegaande retour.» Nederland vormt samen met Duitsland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Finland de zogenoemde «zuinige zes». Deze landen drongen er in een brief aan het Ierse voorzitterschap op aan om honderden miljarden euro's te bezuinigen.
De zuinige zes vinden dat er minder geld naar het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de steun aan armere regio's moet. Die posten krijgen traditioneel ongeveer twee derde van het EU-budget. In plaats daarvan pleiten de landen voor meer investeringen in veiligheid, defensie, economisch concurrentievermogen, innovatie en de strijd tegen illegale migratie. Het Ierse voorstel gaat echter de andere kant op. Het schrapt 3 procent van het door de Commissie voorgestelde budget voor landbouw, visserij en armere regio's. Onder de noemer veiligheid, concurrentievermogen en welvaart gaat er juist 13 procent af. Dat druist in tegen de wens van Nederland en de andere zuinige landen.
Andere lidstaten, waaronder Spanje en Italië, willen daarentegen juist vasthouden aan de steun voor landbouw en armere regio's. Zij vinden dat daar meer geld naartoe moet, niet minder. Dat maakt de onderhandelingen complex, want uiteindelijk moeten alle 27 lidstaten met de begroting instemmen.
De huidige meerjarenbegroting loopt tot en met 2027. Het nieuwe voorstel is onderdeel van onderhandelingen die al maanden gaande zijn. Komende week wordt het Ierse plan besproken tijdens een EU-top op donderdag en vrijdag, waar de Europese leiders bijeenkomen. Naast de politieke meningsverschillen spelen er ook financiële factoren. Door inflatie is het geld minder waard geworden, waardoor een stijging van 30 procent in de praktijk niet betekent dat de Commissie veel meer kan doen. Daarnaast moeten de Europese coronaschulden van 750 miljard euro uiterlijk in 2050 zijn afgelost. Door de gestegen rente is die terugbetaling duurder geworden.
Het Ierse voorstel is een poging om het draagvlak voor de begroting te vergroten, maar het lijkt voorlopig niet tegemoet te komen aan de eisen van de zuinige zes. Nederland blijft aandringen op een veel grotere reductie. De komende top moet uitwijzen of er ruimte is voor een compromis.
3