Eurocommissaris Wopke Hoekstra (Klimaat) waarschuwt dat de schade door klimaatverandering ‘echt heel fors uit de hand loopt’. Volgens hem moeten veel meer mensen zich daarom verzekeren tegen de gevolgen van extreem weer. Dinsdag kondigt hij in Brussel aan hoe hij dat voor elkaar wil krijgen. „Niemand kan denken dat het zijn straatje wel voorbijgaat”, zegt hij.
Het voorstel richt zich op het beter voorbereiden van Europa op klimaatschade. Na grote natuurrampen moet voortaan wettelijk vastliggen wie waarvoor verantwoordelijk is. Dat is een van de kernpunten van het plan dat Hoekstra dinsdag presenteert. Het gaat dus niet alleen om verzekeringen, maar ook om de vraag wie bij een ramp aansprakelijk is.
Het plan betekent een koerswijziging voor Brussel. Jarenlang lag de nadruk van de Europese Unie vooral op dwingende maatregelen om de CO2-uitstoot terug te dringen, in de hoop de klimaatverandering af te remmen. Met het nu aangekondigde plan richt de Commissie zich voor het eerst ook op de gevolgen van extremere weersomstandigheden. Dat maakt het voorstel een aanvulling op het klimaatbeleid en niet een vervanging ervan.
De aankondiging komt op een moment dat extreem weer in Nederland zichtbaar schade veroorzaakt. Twee stormen hebben afgelopen weekend stevig huisgehouden. Verzekeraar Centraal Beheer ontving de afgelopen jaren ook al structureel meer schademeldingen van woningeigenaren vanwege extreem weer. Dat patroon laat zien dat de kosten van klimaatschade niet langer alleen theoretisch zijn, maar voor particulieren en verzekeraars direct voelbaar worden.
Een expert waarschuwt dat niet alle klimaatschade verzekerbaar is. Juist dat is de reden waarom Hoekstra de verzekeringsmarkt wil betrekken. Als risico’s te groot of te onvoorspelbaar worden, trekken verzekeraars zich terug of rekenen zij premies die voor veel huishoudens onbetaalbaar zijn. Dan blijft het risico grotendeels bij de burger en bij de overheid liggen, die in de praktijk vaak moet bijspringen na rampen.
Vanuit Nederland klinkt kritiek op de manier waarop het voorstel het nationale belang meeweegt. Een commentaar in De Telegraaf stelt dat Nederland volop afhankelijk is van zijn buurlanden en dat Brussel juist op het punt waar Nederland iets aan de EU zou hebben niet ingrijpt. Dat is het standpunt van de krant en niet van de Commissie, die het voorstel nog moet toelichten en verdedigen.
Hoekstra presenteert het voorstel dinsdag in Brussel. Het moet daarna nog door de Europese instellingen heen voordat het tot wetgeving kan leiden, en wat er uiteindelijk van overblijft, is op dit moment niet bekend. Voor Nederlandse huishoudens en bedrijven is de kernvraag of de verzekeringsmarkt klimaatrisico’s blijft dekken. Volgens Hoekstra wordt klimaatschade onverzekerbaar als dat niet gebeurt.
4