Oekraïne heeft deze week bij de Verenigde Naties aan de bel getrokken over een dreigende hongersnood in een reeks dorpen aan de frontlinie. Het gaat om ongeveer 6000 burgers in door Rusland bezet gebied rond Oleshky, niet ver van de stad Cherson. De dorpen zijn omsingeld door Russische landmijnen en al maanden afgesloten van de buitenwereld. Bewoners hebben geen toegang meer tot voedsel, medicijnen en andere hulpgoederen, en de laatste voorraden worden inmiddels aangesproken.
Het gebied werd kort na de Russische inval van 2022 bezet. Oekraïense troepen wisten de Russen later terug te dringen over de rivier de Dnjepr, waarbij ook de noordelijke Antonovsky-brug werd verwoest. Sindsdien vormt de rivier de natuurlijke frontlinie tussen de Oekraïense troepen in Cherson en de Russische troepen aan de overkant. Ook andere toegangswegen naar de dorpen zijn onbegaanbaar gemaakt. Met behulp van drones hebben Russische troepen sinds januari van dit jaar op grote schaal landmijnen geplaatst, waardoor de wegen te gevaarlijk zijn geworden om te bereizen. Het gebied staat daarnaast onder constante bewaking van Russische drones.
De laatste supermarkt in het gebied sloot al in januari, nadat de aanvoer van goederen te gevaarlijk was geworden. Een tijdje reden particulieren met busjes heen en weer om voedsel en hulpgoederen te leveren, maar ook die bereiken het gebied al maanden niet meer. De Amerikaanse journalist Zarina Zabrisky, die vanuit Cherson verslag doet, beschrijft hoe bewoners proberen te overleven. «Een vrouw vertelde me dat ze leeft op water vermengd met honing», zegt ze. In de zomer ging het volgens haar iets beter, omdat mensen hun eigen groenten verbouwden en veel potten met ingemaakte groenten en fruit hadden. «Maar ook die voorraden raken nu op.»
Contact leggen met de bewoners is lastig. Het bereik is slecht en contact met Oekraïners is in het door Rusland bezette gebied streng verboden. Sommige verhalen weten Zabrisky toch te bereiken. Bewoners proberen soms op eigen houtje producten in andere dorpen te halen, maar kunnen daarvoor tot wel twaalf uur onderweg zijn. «Daar komen regelmatig mensen bij om omdat ze toch op een landmijn zijn gestapt», zegt ze. «Of ze worden aangevallen door drones. De lichamen liggen overal langs de weg. En ze blijven daar liggen omdat weghalen te risicovol is.»
De isolatie van de dorpen past volgens de journalist bij een nieuwe Russische tactiek die de afgelopen maanden ook op andere plekken wordt toegepast, zoals in Cherson, Slovjansk en Kramatorsk. Daar worden drones ingezet rond wegen en vitale plekken zoals markten, openbaar vervoer en hulpverleningsroutes. Een stad raakt daardoor uiteindelijk zo geïsoleerd en gevaarlijk dat hij onleefbaar wordt. In het geval van Oleshky speelt mee dat er vanwege de ligging altijd veel contact is geweest tussen de inwoners van Cherson en de dorpsbewoners. Veel mensen hebben vrienden of familie aan de andere kant van de rivier. Volgens Zabrisky beïnvloedt dat ook de oorlogsvoering: «Stel je voor dat je de plek moet bombarderen waar je familie woont. In feite worden deze burgers door de Russen gegijzeld en gebruikt als een menselijk schild.»
Over een mogelijke evacuatie van de dorpen rond Oleshky wordt al maanden met Rusland onderhandeld, tot nu toe zonder resultaat. Kremlinwoordvoerder Peskov erkende in een persconferentie dat er «inderdaad problemen zijn met de toelevering van voedsel en medicijnen naar het gebied». Volgens Moskou zijn het echter de Oekraïners die de aanvoer van goederen frustreren. Oekraïne roept de internationale gemeenschap daarom op de druk op Rusland op te voeren. «Wie weet kan internationale aandacht en blijvende economische sancties op Rusland iets in beweging brengen», zegt Zabrisky. Veel hoop op constructieve gesprekken hebben de Oekraïners niet meer. Dmytro Loebinets, de Oekraïense ombudsman voor mensenrechten, zei eerder dat er ooit sprake was van het evacueren van een deel van de bewoners, maar dat de Russen «hun bereidheid daartoe al een lange tijd niet meer laten blijken».
2