In Marokko zijn vandaag de stembussen geopend voor de parlementsverkiezingen. De bevolking kiest 395 nieuwe leden voor het Huis van Afgevaardigden. De straten van Marokkaanse steden en dorpen hangen vol met folders van kandidaten, maar de belangstelling onder de bevolking lijkt beperkt. Vooral jonge Marokkanen zijn niet van plan om te gaan stemmen.
Volgens cijfers van de Marokkaanse overheid bestaat slechts 4 procent van de 15,8 miljoen geregistreerde kiezers uit mensen tussen de 18 en 24 jaar. Het gebrek aan vertrouwen in de politiek onder jongeren is het afgelopen jaar verder gegroeid. Precies een jaar geleden gingen jongeren van de beweging Gen Z 212 massaal de straat op. Hun eisen voor betere gezondheidszorg, onderwijs en bestrijding van corruptie werden beantwoord met een hardhandig optreden van de politie. De onvrede over de leefomstandigheden kwam eind juli opnieuw aan de oppervlakte, toen tienduizenden migranten, voor het merendeel Marokkanen, de grens overstaken bij de Spaanse exclave Ceuta in de hoop op een beter leven in Europa.
In Casablanca reageren jonge Marokkanen met ongeloof of volledige desinteresse op de vraag of ze gaan stemmen. De 25-jarige Amina zegt geen enkele reden te zien om te stemmen. «Er is niemand aan wie ik mijn stem zou willen geven. Alle politici werken voor hun eigen belangen», zegt ze. Haar gebrek aan vertrouwen komt vooral door de manier waarop de overheid heeft gereageerd op de protesten van vorig jaar. «Toen wij met Gen Z 212 de straat op gingen, werden we compleet genegeerd. Maar dat is blijkbaar gewoon hoe het hier is.» Ook de 27-jarige Mohcine is niet van plan zijn stem uit te brengen. «Als ik stem op iemand die dat werk niet aankan, dan gaat het land alleen maar achteruit. De meerderheid van de kandidaten stelt niks voor.»
Niet alle jonge Marokkanen hebben de hoop opgegeven. De 27-jarige Oussama Barik stelt zich verkiesbaar voor de partij Parti de l'Unité et de la Démocratie in zijn provincie Midelt. Hij probeert ook zijn generatiegenoten over te halen om wel te gaan stemmen. «Ik heb me kandidaat gesteld omdat we hier in Midelt tijdens de verkiezingen altijd dezelfde figuren voorbij zien komen. We proberen iets nieuws te brengen, een nieuwe beweging met thema's die ook aansluiten bij jonge Marokkanen. We willen ook een einde maken aan de corrupte manier van doen en denken in de politiek», legt Barik uit. De provincie Midelt ligt in het Midden-Atlasgebergte en is een van de achtergestelde gebieden van Marokko. Veel kansen op een betere toekomst zijn er niet en voorzieningen als ziekenhuizen en scholen zijn ondermaats. Barik wil er in het parlement voor zorgen dat zowel de mensen in Midelt als alle andere Marokkanen de vruchten kunnen plukken van de economische vooruitgang die het land heeft doorgemaakt. Tijdens zijn campagne wordt hij bijgestaan door een team van vrienden en familie. Zij hebben er het volste vertrouwen in dat Barik een parlementszetel haalt en echt verandering kan brengen waar gewone mensen iets aan hebben.
Naast hoop en apathie zijn er ook partijen die de democratie op een andere manier willen veranderen. De Partij van de Democratische Arbeidersweg, opgericht in 1995, roept Marokkanen op om de verkiezingen te boycotten. «Dit systeem dient alleen de heersende politieke elite en is ondemocratisch. Het parlement vertegenwoordigt niet alle Marokkanen, zoals dat wel de bedoeling is. Wij zijn dan wel een politieke partij, maar in dit systeem heeft het voor ons geen enkele zin om mee te doen aan de verkiezingen», zegt partijwoordvoerder Tahar Douraidi. Leden van zijn partij gingen in de campagneperiode in meerdere steden de straat op om Marokkanen op te roepen de verkiezingen te boycotten. Bij elke poging volgde vroeg of laat het ingrijpen van de politie.
Voor Barik maakt het niet veel uit wie er vandaag als winnaar uit de bus komt. Hij weet al wat zijn belangrijkste taak wordt als hij een zetel krijgt. «De volgende regering wordt de regering van het wereldkampioenschap voetbal. Daar gaan flinke budgetten voor worden uitgetrokken. Ik wil ervoor zorgen dat dit geld niet alleen terechtkomt bij de mensen die alleen maar denken aan hun eigen belangen.»
Marokkanen brengen vandaag twee stemmen uit: één op een lokale kandidatenlijst en één op een regionale lijst. Van de 395 zetels worden er 305 verdeeld via de lokale kiesdistricten. De overige 90 zetels worden via regionale lijsten verdeeld en zijn dit jaar uitsluitend voor vrouwen gereserveerd. Daarmee moet de vertegenwoordiging van vrouwen in het parlement worden vergroot. Marokko is een constitutionele monarchie waarin koning Mohammed VI veel macht heeft. Na de verkiezingen benoemt hij de regeringsleider uit de partij die de meeste zetels heeft behaald. De koning speelt daarnaast een belangrijke rol op terreinen als buitenlandse zaken en binnenlandse veiligheid. In aanloop naar de verkiezingen zijn opiniepeilingen over de verkiezingen wettelijk verboden. Daardoor zijn er geen betrouwbare recente peilingen die laten zien welke partij er aan kop gaat.
2