In Brussel rekent niemand op een snelle verbetering van de betrekkingen met de Verenigde Staten, ook niet nu de Republikeinen de tussentijdse verkiezingen hebben verloren. Diplomaten die anoniem spreken, hopen vooral dat de verhoudingen niet verder verslechteren. «Niet slechter zou al winst zijn», is de toon die door de Europese hoofdstad klinkt.
Aanleiding voor zorg is onder meer een recente reactie van de Amerikaanse ambassadeur bij de EU. Hij uitte op het sociale medium X kritiek op de Europese Commissie vanwege de energieprijzen. Daarbij pleitte hij ervoor om Europese klimaatregels die de Amerikaanse energiesector raken, te laten uitstellen. Volgens de notities van het verslag is de oorlog met Iran, die Trump in februari samen met Israël begon, een belangrijke drijfveer achter de hoge energieprijzen. Dat aspect blijft in de Brusselse reacties grotendeels onbesproken.
Binnen de diplomatie bestaan twee lezingen. Optimisten wijzen op de meer verzoenende toon van Trump en op mogelijke terughoudendheid nu een Democratisch Congres de meerderheid heeft. De Democraten wonnen zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat, en zij wonnen bij bijna alle groepen kiezers, met de grootste verschuiving in een halve eeuw. Pessimisten vrezen juist dat Trump zijn frustratie na de binnenlandse nederlagen op de EU en de NAVO zal afreageren.
Ook op het gebied van Oekraïne is de onzekerheid groot. Trump heeft zich af en toe aan de kant van Rusland geschaard. Volgende week zijn er vredesgesprekken over Oekraïne gepland in Abu Dhabi. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Wadephul en de Europese hoofdvertegenwoordiger Kallas hopen dat het nieuwe Congres de steun aan Oekraïne zal vergroten.
Ook de NAVO wacht af. Er wordt gewacht op een Amerikaans plan om troepen uit Europa terug te trekken; details worden naar verwachting volgende maand bekendgemaakt. Er zijn nu ongeveer 80.000 Amerikaanse militairen in Europa, en er zijn berichten dat tot een derde daarvan zou kunnen vertrekken. Er is een precedent: in 2020 wilde Trump 10.000 soldaten uit Duitsland halen, maar het Congres en later president Biden blokkeerden dat plan. Bondskanselier Merz verwacht nu dat Trump presidentiële decreten zal gebruiken om het Congres te omzeilen.
In Brussel twijfelt men bovendien aan lagere importheffingen of het opheffen van sancties tegen het Internationaal Strafhof. De consensus is dat de relatie tussen de EU en de VS nooit meer zal terugkeren naar de vorm van voor Trump. De EU streeft daarom naar strategische onafhankelijkheid op het gebied van defensie, technologie, energie en economie. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Barrot stelde dat de tussentijdse verkiezingen Europa niet mogen afleiden van de eigen belangen.
4