De Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie, Andrew Puzder, heeft in een interview met de Britse krant Financial Times gewaarschuwd dat Europese bedrijven «verwoestende» tegenmaatregelen kunnen verwachten als Brussel plannen doorzet om de toegang tot de Europese markt te beperken voor Amerikaanse satellietbedrijven zoals SpaceX. Wat die tegenmaatregelen precies inhouden, zei Puzder niet. De waarschuwing volgt op een voorstel van de Europese Commissie van afgelopen zomer om een deel van de frequenties voor mobiele satellietdiensten uitsluitend te reserveren voor Europese bedrijven.
Dat voorstel moet de technologische soevereiniteit van Europa versterken. Niet-Europese bedrijven zouden daardoor minder frequenties overhouden. Volgens Brussel is het belangrijk om minder afhankelijk te worden van technologie uit de Verenigde Staten, onder meer vanwege de onvoorspelbaarheid van de Amerikaanse president Trump. De Europese wens om minder afhankelijk te zijn van Amerikaanse techbedrijven ligt al langer op tafel en heeft nu tot een openlijke dreiging vanuit Washington geleid.
SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk, uitte eerder al scherpe kritiek op de Europese plannen. Het bedrijf stelt dat Europa de satellietondersteuning in Oekraïne in gevaar brengt als de frequenties voor SpaceX worden beperkt. Oekraïense militairen gebruiken de militaire tak van het satellietnetwerk Starlink van moederbedrijf SpaceX om te communiceren en drones aan te sturen in de oorlog tegen Rusland.
Afgelopen dagen kampte het Oekraïense leger met problemen met Starlink. Het Witte Huis gaf volgens bronnen van persbureau Reuters opdracht aan SpaceX om limieten in te stellen aan de snelheid van drones. Die konden daardoor maximaal 160 kilometer per uur vliegen in plaats van topsnelheden tot 500 kilometer per uur. Het is niet duidelijk of deze beperking verband houdt met de Europese frequentieplannen, maar de kwestie maakt de gevoeligheid van de satellietdienst zichtbaar.
De Europese Commissie heeft nog geen officiële reactie gegeven op de waarschuwing van Puzder. Het voorstel voor de frequentiereservering moet nog worden behandeld door de lidstaten en het Europees Parlement. De Amerikaanse ambassadeur benadrukte dat het Witte Huis hard zal ingrijpen als Brussel Amerikaanse bedrijven nog langer dwarszit. De dreiging past in een breder patroon van Amerikaanse druk op Europa, nu de Europese Unie haar technologische afhankelijkheid van de Verenigde Staten wil verminderen.
De kwestie raakt niet alleen de ruimtevaart, maar ook de bredere handelsrelatie tussen de VS en de EU. Washington heeft de afgelopen jaren vaker gedreigd met vergeldingsmaatregelen wanneer Europese regelgeving Amerikaanse bedrijven raakt. Voor Brussel is het voorstel juist bedoeld om de eigen positie in de satellietcommunicatie te versterken en minder kwetsbaar te worden voor politieke beslissingen in Washington.
2