Bloedbank Sanquin begint vrijdag met het testen van alle bloeddonaties op het westnijlvirus in negen Nederlandse provincies. De maatregel volgt op de dood van een patiënt die het virus opliep via een bloedtransfusie. De donor had het virus opgelopen door een muggensteek. Of het virus de doodsoorzaak was of dat een kwetsbare gezondheid een rol speelde, is niet vast te stellen.
Sanquin beschouwt negen provincies als risicogebied voor het westnijlvirus. Groningen, Friesland en Drenthe vallen daar niet onder; uit die provincies zijn tot nu toe geen infecties gemeld. Toch wordt ook daar gecontroleerd. Omdat het aantal verwachte besmettingen laag is, worden daar de bloedmonsters van meerdere donoren bij elkaar gevoegd. Duikt er in zo'n pool een besmetting op, dan wordt het bloed van alle betrokken donoren geblokkeerd.
De individuele test in de negen risicoprovincies betekent een uitbreiding van het bestaande donorbeleid. Sanquin test donorbloed standaard op virussen als hepatitis en hiv. Donoren die in zuidelijke landen als Italië of Spanje zijn geweest, werden al standaard op het westnijlvirus getest. In 2020 en 2021 gebeurde dat ook bij donoren die niet in zuidelijke landen waren geweest, maar die praktijk werd in 2021 stopgezet omdat er geen besmettingen werden gevonden. Sinds dit jaar loopt er een steekproef in het kader van wetenschappelijk onderzoek.
Begin vorige maand kwam een besmet bloedproduct aan het licht dat al voor de transfusie was gebruikt. Dat leidde tot het besluit om de teststrategie te herzien. Het westnijlvirus komt in Nederland steeds vaker voor, vooral in de zuidelijke en centrale provincies. Het virus wordt overgedragen door muggen en veroorzaakt bij de meeste mensen geen of milde klachten, maar kan bij ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem ernstige neurologische complicaties geven.
Voor bloedbanken is het virus extra lastig omdat een besmette donor zich niet altijd ziek voelt. Een donatie kan daardoor ongemerkt besmet bloed bevatten. Sanquin benadrukt dat de kans op besmetting via transfusie klein is, maar dat de gevolgen groot kunnen zijn. De nieuwe test moet dat risico verder terugdringen.
De uitbreiding betekent praktisch werk voor de bloedbank. In de negen provincies wordt elke donatie apart getest, in de drie noordelijke provincies gebeurt dat via de poolmethode. Sanquin verwacht dat de extra controles de beschikbaarheid van bloedproducten niet in gevaar brengen, omdat donorscreening al onderdeel is van de vaste procedure.
Het westnijlvirus duikt in Europa steeds vaker op door warmere zomers. In landen rond de Middellandse Zee worden al langer besmettingen gemeld. De Nederlandse situatie sluit aan bij die trend. Sanquin volgt de ontwikkeling en past het beleid aan op basis van nieuwe besmettingen en wetenschappelijk onderzoek.