De drie inspecties die betrokken zijn bij jongeren in jeugddetentie hebben in een brandbrief aan de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid opgeroepen tot spoedactie. De veiligheid en leefomstandigheden van jongeren in jeugdgevangenissen staan onder zware druk door het aanhoudende personeelstekort. Het dagprogramma wordt steeds verder versoberd en jongeren zitten te veel op hun kamer, soms vervalt het programma zelfs helemaal.
De Inspectie Justitie en Veiligheid, de Inspectie van het Onderwijs en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd maken zich al sinds 2019 zorgen over de versoberde omstandigheden. Door het personeelstekort is ook het aantal beschikbare plekken noodgedwongen verminderd. Daardoor verblijven jongeren minder in een groep dan wettelijk is vereist. De inspecties zien dat dit leidt tot verveling en irritatie, wat hun motivatie kan aantasten. Het dagprogramma is juist gericht op opvoeding, behandeling en beveiliging, met als doel dat jongeren leren van hun fouten en niet opnieuw in de criminaliteit belanden.
In de zes Justitiële Jeugdinstellingen (JJI's) verblijven op dit moment ongeveer 450 jongeren die zijn veroordeeld voor of verdacht worden van strafbare feiten. Jaarlijks gaat het om 1500 tot 2000 jongeren. De inspecties bezochten de jeugdgevangenissen in Lelystad en Teylingereind in Sassenheim en constateren dat er «hardnekkige knelpunten» zijn ontstaan. Hoofdinspecteur Elske van Amelsfort van de Inspectie Justitie en Veiligheid zegt dat de resocialisatie van de jongeren steeds meer onder druk staat. «Door het tekort aan personeel zien wij een verdergaande versobering van de zorg, behandeling, het onderwijs en het dagprogramma. Tijdelijke noodmaatregelen als een ingekort dagprogramma zijn inmiddels staande praktijk. Daarom is op korte termijn een actieplan nodig van de staatssecretaris», aldus Van Amelsfort.
Niet alleen de jongeren ondervinden de gevolgen. Ook het personeel lijdt onder de situatie. Er zijn medewerkers met minder werkervaring en de werkdruk is hoog. Doordat er steeds andere begeleiders op een afdeling staan, ontstaat er spanning tussen medewerkers en jongeren. De inspecties benadrukken dat het personeel enorm gedreven en betrokken is, maar dat de structurele problemen hun tol eisen.
Kinderombudsman Margritte Kalverboer waarschuwde eind juli al dat er nauwelijks verbetering is na een soortgelijke alarmbrief van de inspecties een jaar geleden. Volgens haar worden bijna alle kinderrechten geschonden in de jeugdgevangenissen. Het ministerie van Justitie en Veiligheid werkt aan een toekomstplan, maar totdat dat is goedgekeurd en ingevoerd, blijven de JJI's noodmaatregelen nemen. De inspecties vinden dat er ook voor de korte termijn oplossingen moeten komen. De staatssecretaris moet begin 2027 met een plan komen, maar de inspecties dringen aan op actie die niet zo lang kan wachten.
2