NASA heeft zondag een nieuwe ruimtetelescoop gelanceerd die wetenschappers meer inzicht moet geven in donkere materie, donkere energie en werelden buiten ons zonnestelsel. De Nancy Grace Roman Space Telescope steeg op vanaf het Kennedy Space Center in Florida aan boord van een SpaceX Falcon Heavy-raket. Ongeveer een half uur later maakte de telescoop zich los van de raket. De lancering kwam bijna een jaar eerder dan oorspronkelijk gepland.
Het project kostte ongeveer 4 miljard dollar en moet in vijf jaar tijd enorme delen van het heelal in kaart brengen. Daarbij worden miljarden sterrenstelsels bekeken. NASA verwacht ook honderdduizenden exoplaneten te ontdekken, planeten buiten ons zonnestelsel. Tot nu toe zijn er ongeveer zesduizend van dergelijke planeten bekend. Daarnaast kan de telescoop tot nu toe onbekende zwarte gaten opsporen.
Het belangrijkste instrument aan boord is een infraroodcamera van 300 megapixel. De Roman kan ongeveer even scherpe beelden maken als de verouderde Hubble-telescoop, maar kan een veel groter oppervlak in beeld brengen. Volgens NASA kan de nieuwe telescoop het heelal duizend keer sneller observeren dan Hubble. „Wat Roman in één maand tijd observeert, zou Hubble honderd jaar kosten”, zegt Julie McEnery, hoofdwetenschapper van de telescoop.
De satelliet gaat onder meer een enorme hemelkaart maken, waarbij afzonderlijke opnames worden samengevoegd tot één beeld. Om dat volledig weer te geven, zouden meer dan een half miljoen 4K-televisies nodig zijn, aldus NASA.
Een belangrijk doel van de missie is onderzoek naar donkere materie en donkere energie. Sinds de oerknal, zo’n 13,8 miljard jaar geleden, dijt het heelal uit. Dat proces versnelt, mogelijk door een onzichtbare kracht die wetenschappers donkere energie noemen. Ongeveer 5 procent van het heelal bestaat uit gewone materie, waar sterren, planeten en mensen uit bestaan. Ongeveer 27 procent zou donkere materie zijn en zo’n 68 procent donkere energie. Door zeer grote aantallen sterrenstelsels te bestuderen, moet de Roman meer duidelijkheid geven over beide verschijnselen.
Het ruimtevaartuig reist in ongeveer drie maanden naar het tweede Lagrangepunt, een positie in de ruimte op 1,5 miljoen kilometer afstand van de aarde. De eerste beelden worden begin volgend jaar verwacht.
De telescoop is vernoemd naar de Amerikaanse sterrenkundige Nancy Grace Roman (1925-2018). Zij was de eerste vrouw met een hoge functie binnen NASA en speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van de Hubble-ruimtetelescoop. Daarom wordt ze ook wel de „moeder van de Hubble” genoemd.