Premier Jetten voert dit weekend gesprekken met oppositiepartijen over de rijksbegroting. Steun voor de regeringsplannen is allerminst zeker. De Tweede Kamer kan voor het eerst in 107 jaar een begroting verwerpen, een scenario dat het kabinet in ernstige politieke problemen kan brengen.
Het verwerpen van een begroting is een oud parlementair wapen dat sinds 1919 niet meer is ingezet. In de Nederlandse parlementaire geschiedenis is het een uitzonderlijk middel dat een kabinet kan dwingen tot aftreden of tot ingrijpende concessies. Dat het nu weer tot de mogelijkheden behoort, onderstreept de fragiele positie van de regering.
De gesprekken met oppositiepartijen zijn bedoeld om voldoende steun te verwerven voor de begroting. Zonder die steun kan de Kamer de begroting verwerpen, wat zou betekenen dat de regering haar financiële plannen niet kan uitvoeren. De politieke gevolgen kunnen groot zijn: een verworpen begroting wordt doorgaans gezien als een motie van wantrouwen tegen het kabinet.
Oppositiepartijen hebben nog geen toezeggingen gedaan. Zij zullen naar verwachting eisen stellen op het gebied van koopkracht, klimaat en bestaanszekerheid. Het is aan Jetten om een meerderheid te vinden zonder de eigen coalitie te verliezen.
De begroting wordt later dit jaar behandeld in de Tweede Kamer. Tot die tijd blijft het onzeker of de regering op voldoende steun kan rekenen. Het verwerpen van een begroting is een zeldzaam maar krachtig instrument dat de verhoudingen in Den Haag op scherp kan zetten.
4